الف . دفع ضرر 1 ) . چنانچه كسى ببيند لباس ديگرى آتش گرفته وبراي حفظ جان ودفع ضرر از أو راهى جز پاره كردن لباسهاى أو ندارد وچنين كند ، ضامن قيمت لباسهاى أو نخواهد بود . همچنين است اگر مغازه‌اى آتش بگيرد وخاموش كردن وجلوگيرى از گسترش آتش مستلزم شكستن در يا خراب كردن قسمتى از مغازه باشد ، اقدام كننده ضامن نيست . 2 . اگر فردى كه مالي نزد خود به امانت دارد ، بخواهد مسافرت كند ، در صورتي كه امكان بازگرداندن مال به مالكش نباشد ، با وجود احتمال عقلايى نسبت به سرقت رفتن مال ، مىتواند مال أمانتي را به جايى امن منتقل كند وچنانچه بر اثر اين جابه جايى مال تلف شود ، ضامن نخواهد بود . ب . جلب منفعت هرگاه اولياى صغار براي افزايش دارايى آنان دست به اقداماتى بزنند واين اقدامات بر حسب اتفاق موجب كاهش داراييها وزيان آنان شود ، ضامن نخواهند بود . همچنين اگر ولى ، أموال صغير را به گمان گران‌تر شدن نزد خود نگه دارد وبر حسب اتفاق قيمت بازار كاهش يابد يا أموال فاسد شود ، ولىّ ضامن نمىباشد . 10 مدرك قاعده : بر اعتبار قاعدهء احسان به آيهء شريفهء يادشده ونيز برخى روايات وحكم عقل به وجوب شكر منعم ( سپاسگزارى از كسى كه احسان وخير از أو مىرسد ) واجماع استناد واستدلال شده است . برخى با مناقشه در ادلهء يادشده ، عمده دليل قابل استناد بر قاعده را عموم آيهء شريفه دانسته‌اند . 11

--> ( 1 ) . توبه / 91 ( 2 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 4 / 10 ؛ القواعد الفقهية ( فاضل ) / 285 ( 3 ) . العناوين 2 / 474 ؛ القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 4 / 10 - 11 ؛ القواعد الفقهية ( فاضل ) / 285 - 286 ؛ قواعد فقه ( محقق داماد ) 2 / 296 - 297 ( 4 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 4 / 12 ؛ قواعد فقهية ( سيدمحمد بجنوردى ) 1 / 34 - 35 ( 5 ) . العناوين 2 / 478 ؛ القواعد الفقهية ( فاضل ) / 287 ؛ قواعد فقه ( محقق داماد ) / 300 ( 6 ) . العناوين 2 / 477 ؛ القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 4 / 15 ؛ قواعد فقه ( محقق داماد ) 2 / 301 - 302 ( 7 ) . القواعد الستة عشر / 7 ؛ العناوين 2 / 477 ( 8 ) . العناوين 2 / 477 ؛ القواعد الفقهية ( فاضل ) / 286 و 293 ( 9 ) . القواعد الفقهية ( فاضل ) / 290 - 293 ( 10 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 4 / 16 - 18 ( 11 ) . 9 - 14 ؛ القواعد الفقهية ( فاضل ) / 281 - 285 ؛ قواعد فقه ( محقق داماد ) 2 / 295 - 299 ) .