السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

501

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

قدرت قدرت : توانايى . از آن در بسيارى از أبواب عبادات ومعاملات ، از قبيل طهارت ، صلات ، حج ، جهاد ، تجارت ، اجاره ، يمين ، نذر ، عهد وشفعه سخن گفته‌اند . اقسام قدرت : قدرت به دو قسم عقلي وشرعي تقسيم شده است . مقصوداز قدرت عقلي ، توانايى بر انجام دادن عمل است ، هرچند با مشقت وسختى بسيار وتحمل ضرر ؛ در برابر كسى كه ناتوان از انجام دادن آن است . مقصود از قدرت شرعي ، توانايى بر به جا آوردن عمل است ، بدون آنكه در آن ضرر يا مشقت وسختى شديد باشد ، مانند بيمارى كه آب برايش ضرر دارد . اين بيمار هرچند قدرت عقلي بر غسل كردن يا وضو گرفتن دارد ، ليكن قدرت شرعي ندارد ؛ زيرا از نظر شرع غسل كردن يا وضو گرفتن براي أو جايز نيست وبايد تيمم كند واگر غسل كند ويا وضو بگيرد ، عملش باطل است . 1 قدرت وتكليف : در توجه تكليف به بندگان ، علاوة بر شرايط خاص هر تكليف ، شرايطى عام ، از جمله قدرت ، معتبر است . بنابر اين ، تكليف متوجه ناتوان وفاقد قدرت نمىشود 2 - - ) تكليف ) . مفاد آيات متعددى اين است كه خداوند بر هيچ بنده‌اى فوق وسع وطاقت أو تكليف نمىكند . 3 از اين آيات ونيز روايات وارد شده در موارد مختلف به دست مىآيد : قدرتى كه در شرع مقدس مناط تكليف است ، قدرت عقلي بر انجام دادن عمل به هر شكل ممكن نيست ؛ بلكه قدرت بر به جا آوردن آن بدون عسر وحرج وضرر است ( - - ) تيسير ) . بنابر اين ، تكليفي كه شخص با سختى ودشوارى بسيار ويا با تحمل ضرر توانايى انجام آن را دارد ، منتفى است 4 - - ) قاعده نفى عسر وحرج ) ( - - ) قاعده لا ضرر ولاضرار ) . قدرت در عبادات : در تكاليف عبادي ، چنانچه به جا آوردن تكليفي براي مكلف عسر وحرج يا ضرر دانسته باشد ، به بدل آن در صورت داشتن بدل منتقل مىشود . در غير اين صورت ، آن تكليف ساقط مىگردد . انتقال به بدل همچون تيمم در فرض زيان داشتن آب براي بدن ؛ 5