السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
483
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
از نقطه مشرق يا مغرب به اندازهء تفاوت دو عرض به سمت شمال ، واگر بيشتر باشد ، به سمت جنوب شمرده مىشود . آنگاه از منتهاى اجزاى طولى ، خطى موازى با خط نصف النهار واز منتهاى اجزاى عرضى ، خطى موازى با خط اعتدال خارج مىشود . اين دو خط ( طولى وعرضى ) در نقطهاى غير از مركز دايره يكديگر را قطع مىكنند ، سپس بين مركز دايرهء هندى وبين نقطهء تقاطعِ دو خط را با خطى به هم وصل مىكنيم . اين خط سمت قبله را نشان مىدهد . نشانهء ياد شده در بلاد شمالي كه عرض آنها برابر با عرض مكّه است ، كاربرد ندارد . در صورتي كه طول بلد مساوى با طول مكّه باشد ، قبلهء آن شهر نقطهء جنوب در دايرهء هندى است ، به شرط آنكه عرض شمالي آن بيشتر از عرض مكّه باشد . در غير اين صورت ، نقطهء شمال در دايرهء هندى ، سمت قبله مىباشد ؛ خواه عرض شمالىاش كمتر از عرض مكّه باشد يا عرض نداشته باشد ويا عرضش جنوبي باشد . اين نشانه وراه نيز براي دستيابى به جهت كعبه ، دقيق وتحقيقى است ؛ هرچند براي دستيابى به خود كعبه تقريبي مىباشد 22 - - ) دايرهء هندى ) . 7 ) . تواتر وشياع به قول برخى ؛ ليكن برخى ديگر بر حصول علم از راه تواتر وشياع اشكال كردهاند ؛ زيرا ممكن است منشأ تواتر نشانههاى ظنّى باشد . 23 راههاى ظن به قبله : در كلمات فقها راههاى متعددى براي دستيابى به قبله ذكر شده كه برخى منصوص وبرخى غير منصوصاند . اين راهها عبارتاند از : 1 ) . قبله بلد : براي تعيين قبله ، بر قبلهء شهرها وروستاهاى مسلمان نشين كه از گورستان عمومى ، محراب مساجد ومانند آن به دست مىآيد ، مىتوان اعتماد كرد ودر اين مسئله بين فرضى كه شخص بتواند از ديگر امارات وقراين قبله را به دست آورد يا نتواند ، تفاوتى نيست . برخى اعتماد بر آن را در فرض امكان تحصيل علم به قبله جايز ندانستهاند . 24 2 . ستارهء جُدَى : از امارات تشخيص قبله كه در روايات وبه تبع در كلمات فقها