السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
389
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
مستند قاعده : در كلمات فقها از قاعده بحثي نشده است وبيشتر آنان متعرض چنين قاعدهاى نشدهاند وبرخى در ثبوت قاعده لحوق به عنوان قاعدهاى مستقل از قاعدهء فراش اشكال كردهاند . 7 قاعدهء لِلذكَرِ مثل حظّ الأنثيين قاعدهء لِلذكَرِ مِثلُ حَظّ الانثَيَيْن : از قواعد فقهى . عنوان قاعده در قرآن كريم آمده ومفاد آن عبارت است از اينكه مرد دو برابر زن ارث مىبرد . 1 از آن در باب ارث سخن گفتهاند . مفاد قاعده : أصل در باب ارث اين است كه هرگاه وارث ميّت ، زن ومرد باشند ، ارث مرد دو برابر ارث زن خواهد بود ، مگر مواردى كه از آن استثنا شده است . 2 گسترهء قاعده : فرزندان ميّت ؛ أعم از پسر ودختر ونيز آنان كه از طريق مرد متصل به ميّت هستند ، همچون عمو ، عمهء پدرى ومادرى يا پدرى وجد وجده پدرى ومادرى يا پدرى ، بدون هيچ ترديدى مشمول قاعدهاند وارث ميان آنان بر پايه دو برابر بودن ارث مرد نسبت به زن ، تقسيم مىشود . در اينكه وارثان متشكل از مرد وزن ، كه اتصال آنان به ميّت از طريق زن مىباشد ، مانند آنكه ورثه ، نوههاى دخترى ميّت ، متشكل از پسر ودختر باشند ، آيا مشمول قاعده هستند وارث در ميان آنان بر پايه قاعده تقسيم مىشود ، يا مشمول نيستند وارث ميان آنان يكسان وبرابر تقسيم مىگردد ؟ مسئله اختلافى است . بنابر قول نخست ، پسر دو برابر دختر ارث مىبرد ؛ بر خلاف قول دوم . مشهور قول دوم است ؛ 3 بلكه بر آن ادعاى اجماع شده است . 4 جمعى قول نخست را برگزيده وقاعدهء ياد شده را در اين مورد نيز جارى دانستهاند . 5
--> ( 1 ) . جواهر الكلام 31 / 234 ؛ كتاب نكاح ( زنجانى ) 25 / 7841 ( 2 ) . الروضة البهية 5 / 436 ؛ كتاب النكاح ( شيخ انصارى ) / 490 ( 3 ) . كفاية الأحكام 2 / 277 ( 4 ) . جواهر الكلام 31 / 234 ( 5 ) . الروضة البهية 5 / 436 ( 6 ) . نهاية المرام 1 / 436 ؛ الاحكام الواضحة / 391 ( 7 ) . تفصيل الشريعة ( النكاح ) / 518 ) .