قاعدهء عدم ضَمان مايُتلَفُ . . . قاعدهء عدم ضَمان مايُتلَفُ في ملك مالكه : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده عبارت است از عدم تحمل كسى نسبت به خسارت مالي كه در ملك مالكش تلف شده است . از آن در باب تجارت ، احكام خيار سخن گفته‌اند . مفاد قاعده : مالي كه در ملك مالكش تلف شده وكسى جز مالك در تلف آن نقش نداشته ، از جيب مالك رفته است وبابت آن ، خسارتي متوجه كسى نمىشود . طرح اين قاعده در احكام خيار از اين رو است كه چنانچه در معامله‌اى براي يكى از دو طرف ، در مدتي معيّن ، خيارِ فسخ شرط شود وكالا يا بهاى آن قبل از اتمام مدت خيار ، تلف گردد ، تلف از جيب كسى رفته است كه خيار ندارد . بنابر اين ، اگر خريدار خيار فسخ داشته باشد وكالاى تحويل داده شده به أو ، بدون افراط يا تفريط ، در زمان خيار تلف شود ، ضمان متوجه فروشنده است كه خيار ندارد ؛ بدين معنا كه تلف از جيب أو رفته وأو بايد بهاى دريافتى را به خريدار باز گرداند ( - - ) قاعدهء التلف في زمن الخيار ) . اين حكم ( توجه ضمان به فروشنده ) با قاعدهء عدم ضمان ما يتلف في ملك مالكه منافاة دارد ؛ زيرا بر أساس قاعده ياد شده ، نبايد ضمانى متوجه فروشنده باشد ؛ چون كالاى خريدارى شده پس از معامله به ملك خريدار منتقل شده است وتلف آن از جيب مالك آن ( خريدار ) خواهد بود نه فروشنده كه نقشى در تلف كالا نداشته است . بعضي براي رفع تنافى ميان دو قاعده گفته‌اند : مال تلف شده لحظه‌اى قبل از تلف به ملك مالك خود برمىگردد ودر نتيجة از جيب مالكش تلف مىشود . 1 برخى ديگرتنافى را اين گونه رفع كرده‌اند كه مقتضاى قاعدهء عدم ضمان

--> ( 1 ) . مفتاح الكرامة 14 / 41 - 42 ؛ جواهر الكلام 37 / 36 و 39 ( 2 ) . مجمع الفائدة 10 / 513 ؛ العروة الوثقى 5 / 39 - 40 ( 3 ) . مفتاح الكرامة 14 / 42 - 43 ؛ جواهر الكلام 37 / 36 - 37 ( 4 ) . جواهر الكلام 43 / 84 ( 5 ) . غاية المراد 4 / 460 ؛ جواهر الكلام 43 / 78 و 84 ( 6 ) . جواهر الكلام 43 / 83 - 84 ؛ جامع المدارك 6 / 199 - 201 ؛ مباني تكملة المنهاج 2 / 238 - 240 ( 7 ) . غاية المرام 4 / 83 ؛ مفتاح الكرامة 14 / 30 - 31 ، 187 و 21 / 38 .