پاسخ امام عليه السّلام مطلق است ومقيّد به روزه ماه رمضان نيست وبر أساس قاعدهء ياد شده به اطلاق آن عمل مىشود ودر نتيجة ، مطلق روزه در سفر جايز نخواهد بود ؛ هرچند در سؤال ، عنوان روزه ماه رمضان آمده است ؛ زيرا خاص بودن سؤال موجب تقييد اطلاق جواب نخواهد شد . 2 اين قاعده با تعابير ديگرى نيز بيان شده است ، مانند « المورد لايخصّص الوارد » ، 3 « العبرة بعموم الجواب لا خصوص السؤال » 4 و « العبرة بعموم الوارد لا خصوص المورد » 5 كه مفاد همهء تعبيرها يكى است . به آن در أبواب مختلف فقه استناد شده است . مستند قاعده : مستند ومبناى قاعدهء فوق ، ظهور لفظ در عموم واطلاق است وظهور نيز حجّت عقلايى وعرفى مىباشد ( - - ) ظهور ) . البتة برخى اصوليان بر اين قاعده اشكال كرده‌اند ، ليكن مشهور آن را پذيرفته‌اند . 6 قاعدهء عدل وانصاف قاعدهء عدل وانصاف : از قواعد فقهى . از قواعد عقلايى قاعدهء عدل وانصاف است . عدل عبارت است از دادن حق به صاحب حق وانصاف عبارت است از توزيع وتقسيم حقوق وأموال مشتبه به طور يكسان ميان دو نفر يا بيشتر . 1 هرچند به قاعدهء ياد شده ، در مسائل مختلف ، در بابهايى نظير زكات ، خمس ، تجارت ، صلح ، نكاح ، ارث ، قضاء وديات استناد شده است ؛ ليكن أكثر فقها به عنوان قانون كلى متعرض آن نشده اند ؛ بلكه در موارد جزئي از آن ياد كرده‌اند وتعداد اندكى از آنان در كتبي كه در موضوع قواعد فقهى نگاشته‌اند ، به اجمال متعرض آن شده‌اند . متعلق قاعده : قاعدهء عدل وانصاف - بنابر اعتبار آن - در جايى جارى مىشود كه حقي ثابت ، متعلق به عيني مشخص و

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة 10 / 177 ( 2 ) . مدارك الأحكام 6 / 145 ؛ الحدائق الناضرة 13 / 333 ( 3 ) . جواهر الكلام 15 / 450 ( 4 ) . مستند الشيعة 6 / 333 ( 5 ) . جواهر الكلام 19 / 373 ( 6 ) . قوانين الأصول 2 / 139 - 140 ؛ الفوائد الحائرية / 196 ؛ مفاتيح الأصول / 453 - 459 ؛ مباحث الأصول 2 / 346 .