جهاد : بر خنثايى كه مرد يا زن بودنش مشكوك است ، جهاد واجب نيست ؛ زيرا شرط وجوب ، مرد بودن است وبا شك در شرط ( مرد بودن ) شك در مشروط ( وجوب جهاد ) حاصل مىشود وأصل عدم وجوب است . 5 صيد وذباحه : شرط تحقق تذكيه در حيوان ، زنده بودن آن در حال ذبح است . در فرض شك در زنده بودن حيوان در حال ذبح ، برخى جانب تحريم ( ميته بودن ) حيوان را ترجيح داده‌اند ؛ زيرا شك در شرط ( زنده بودن حيوان در حال ذبح ) شك در مشروط ( حصول تذكيه وحلّيت ) است وأصل عدم تذكيه است 6 - - ) تذكيه ) . قصاص : اگر كسى فردى را شبانه از خانه‌اش فرابخواند وبيرون ببرد وسپس آن فرد ، مقتول پيدا شود وبيّنه‌اى بر اينكه قاتل فردى ديگر است اقامه نشود ، آيا وى قصاص مىشود يا نه ؟ به قول أكثر فقها ، شرط قصاص ، عمدى بودن قتل است وشك در شرط مستلزم شك در مشروط ودر نتيجة عدم ثبوت قصاص است . بنابر اين قول ، آنچه بر عهدهء وى مىآيد دية است . 7 شرايط : جريان قاعدهء يادشده مشروط به عدم وجود دليلي خاص ويا قواعد حاكم بر قاعده است . دليل خاص ، مانند توارث در مرگ جمعى ، همچون غرق شدن ويا زيرآوار ماندن كه به دليل خاص ، توارث در اين مورد ثابت است ؛ هرچند تقدّم وتأخر مرگ آنان معلوم نباشد . 8 يا كسى كه يقين به طهارت داشته در بقاى آن شك كند ، در اين صورت با جريان استصحاب ، شرط ، احراز وشك برطرف مىشود ويا شك در جزئي از نماز پس از تجاوز از محل آن ويا پس از فراغ از آن عمل ، كه قاعدهء تجاوز ( - - ) قاعدهء تجاوز ) وفراغ ( - - ) قاعده فراغ ) جارى گشته وبه شك اعتنا نمىشود . 9 مدرك قاعده : قاعدهء شك در شرط ، شك در مشروط مىباشد ، حكمي عقلي است كه عقل بدان حكم مىكند . 10

--> ( 1 ) . جواهر الكلام 2 / 347 و 29 / 300 ؛ مهذب الاحكام 25 / 19 ( 2 ) . تذكرة الفقهاء 4 / 59 - 60 ( 3 ) . 278 ؛ ذكرى الشيعة 4 / 387 - 388 ( 4 ) . منتهى المطلب 4 / 236 ( 5 ) . 14 / 21 ( 6 ) . مسالك الأفهام 11 / 514 ( 7 ) . غاية المرام 4 / 427 - 429 ( 8 ) . جواهر الكلام 39 / 306 ( 9 ) . مهذب الاحكام 5 / 302 - 303 ( 10 ) . المناهل / 485 .