هرچند در كلمات فقها از قاعدهء ياد شده به عنوان قاعده ذكرى به ميان نيامده است ؛ ليكن برخى به عموم وكلّيت آن در مواردى استدلال واستناد كرده‌اند . 2 البتة در كلّيت اين قاعده ومحل شفعه اختلاف وبحثهايى وجود دارد كه در عنوان شفعه بدان اشاره شده است ( - - ) شفعه ) . برخى معاصران از آن به قاعده تعبير ودر كتاب قواعد فقهى خود دربارهء آن بحث كرده‌اند . 3 قاعدهء شك بعد از فراغ - - ) قاعدهء فراغ قاعدهء شك بعد از وقت - - ) قاعدهء حيلوله قاعدهء شك در محل قاعدهء شك در محل : از قواعد فقهى . از آن در باب صلات سخن گفته‌اند . مفاد قاعده : چنانچه در جزئي از اجزاى نماز ، همچون تكبيرة الاحرام ، قرائت ، ركوع ويا سجود ، پيش از دخول در جزء بعدى شك شود ومحل آن نگذشته باشد ، - كه از آن به شك در محل تعبير مىكنند - جزء مشكوك به جا آورده مىشود ، برخلاف صورتي كه محل آن جزء ، گذشته ويا عمل به پايان رسيده باشد كه صورت نخست ، مجراى قاعدهء تجاوز ( - - ) قاعده تجاوز ) وصورت دوم ، مجراى قاعدهء فراغ ( - - ) قاعده فراغ ) مىباشد ودر هر دو صورت به شك - كه شك بعد از محل است - اعتنا نمىشود . 1 قاعدهء شك سارى - - ) قاعدهء يقين قاعدهء شك طارئ - - ) استصحاب قاعدهء الشَّكُ فِى الشَّرط . . . قاعدهء الشَّكُ فِى الشَّرط شَكٌ فِى المَشروط : از قواعد كاربردى در فقه . قاعدهء ياد شده قاعده‌اى عقلي وعبارت است از اينكه عملي كه مشروط به شرطي است ، چنانچه در تحقق شرط آن شك حاصل شود ، اين شك به مشروط نيز سرايت مىكند وصحّت آن مشكوك مىگردد .

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة 25 / 400 ( 2 ) . التنقيح الرائع 4 / 82 ؛ المهذب البارع 4 / 263 ( 3 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 6 / 175 . ( 1 ) . العروة الوثقى 3 / 234 - 235 و 338 .