السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

167

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

در مقابل ، جمعى قاعده مذكور را نپذيرفته وميان تعليق حكم بر امر وجودي وثبوت حكم ظاهري ضد آن ، در موارد شك وعدم احراز آن امر وجودي ، ملازمه‌اى ثابت ندانسته‌اند . 7 موارد تطبيق : موارد تطبيق قاعده بر فرض پذيرش آن ، بسيار است ، از جمله : 1 ) . هرگاه آبى با نجس ملاقاة كند ، چنانچه كر بودن آن مشكوك باشد ، بر پايهء قاعدهء ياد شده ، حكم به نجاست آب مىشود ؛ زيرا پاك بودن ( ونجس نشدن ) آب بر امرى وجودي ( كر بودن ) تعليق شده است . 8 2 . چنانچه مسافر بداند مسيري كه طي مىكند به حدّ مسافت ( هشت فرسخ ) مىرسد ، بايد نمازش را قصر بخواند ؛ اما اگر نداند ، بايد تمام بخواند ؛ زيرا مشروعيت قصر بر پيمودن مسافتى خاص تعليق شده است وبا شك در پيمايش آن ، بنابر عدم قصر ( تمام خواندن ) نماز گذاشته مىشود . 9 3 . شكار حيوانات خشكى بر محرم حرام وشكار حيوانات دريايى جايز است . در حيوان مشكوك ، بر پايهء قاعدهء ياد شده ، حكم به عدم جواز مىشود ؛ زيرا جواز صيد بر عنوان حيوان دريايى تعليق شده است وبا عدم احراز عنوان ياد شده ، ضد حكم آن ؛ يعنى حرمت صيد ثابت مىشود . 10 4 . نظر به بدن نامحرم - جز آنچه استثنا شده - حرام است ودر مقابل ، نظر به بدن مَحرم - جز آنچه استثنا شده - جايز مىباشد . در صورت اشتباه مَحرم با نامحرم ، بر أساس قاعده ، نظر به فرد مشكوك المَحرميّه جايز نيست ؛ زيرا جواز نظر بر امر وجودي ؛ يعنى عنوان مَحرم تعليق شده است . 11 مستند قاعده : دليل اعتبار وحجّيت قاعده ، وجود ملازمه عرفى ميان تعليق حكم بر امر وجودي وميان ثبوت ضد آن حكم در موارد شك وعدم احراز آن امر وجودي مىباشد ، چنان كه گذشت .

--> ( 1 ) . بحوث في شرح العروة 2 / 216 ؛ دروس تمهيدية في الفقه الاستدلالية 1 / 310 ( 2 ) . رسالة الصلاة في المشكوك ( نائينى ) / 331 ( 3 ) . فوائد الأصول 3 / 385 ؛ مصباح الهدى 1 / 107 ؛ صلاة المسافر / 45 - 46