السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
118
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
نسبت ميان خطاب أول ودوم عموم وخصوص مطلق است ؛ از اين رو ، خطاب أول به دوم تخصيص مىخورد ونتيجهء آن ، وجوب اكرام اميران عادل خواهد بود . نسبت ميان خطاب أول وسوم ، عموم وخصوص من وجه است ؛ ليكن پس از تخصيص خطاب أول به دوم ، بنابر صحّت انقلاب نسبت ، نسبت آن با خطاب سوم ، عموم وخصوص مطلق مىشود ودر نتيجة ، خطاب سوم به خطاب أول تخصيص مىخورد وحاصل آن ، استحباب اكرام عادل غير أمير خواهد بود ؛ اما بنابر نظريه عدم صحّت انقلاب نسبت ، نسبت قبل از تخصيص ( عموم وخصوص من وجه ) ملاحظه ودر نتيجة خطاب سوم به خطاب أول تخصيص نمىخورد ودر مورد اجتماع ( أمير عادل ) با رجحان يكى از دو دليل ، همان مقدّم وبا عدم رجحان ، حكم به تخيير ميان آن دو مىشود . 3 تطبيق قاعده : در بسيارى از احكام ، سه يا چهار دسته روايات متعارض وارد شده كه در خيلى از آنها نسبتهاى قبل از تخصيص با بعد از آن متفاوت مىباشد . در ذيل به دو نمونه اشاره مىكنيم : در باره جواز وعدم جواز به جا آوردن قضاى نافله شب در وقت نماز صبح پيش از خواندن آن . روايات مرتبط با اين مسئله به سه دسته تقسيم مىشوند : رواياتى كه مىگويد مطلقا اشكال ندارد تا آنكه وقت فريضة تنگ شود ؛ رواياتى كه مفاد آنها مطلقا عدم جواز است ورواياتى كه مىگويد اگر بعد از طلوع فجر بيدار شد ، مىتواند بخواند . ميان روايات دسته أول ودوم تباين وميان روايات دسته دوم وسوم ، عموم وخصوص مطلق است . در نتيجة ، روايات دسته دوم به دسته سوم تخصيص خورده وتنها براي كسى كه قبل از فجر بيدار شده حكم به عدم جواز خواندن قضاى نافله شب قبل از نماز صبح مىشود . بعد از تخصيص ، نسبت ميان روايات دستهء أول ودوم ، عموم وخصوص مطلق مىشود ودستهء أول به روايات دستهء دوم تخصيص مىخورد ونتيجهء آن جواز خواندن قضاى نافله شب براي كسى كه بعد از فجر بيدار شده ، مىباشد . 4