عنوان فلسفه نزد مسلمانان ، اطلاق ديگرى نيز داشت ؛ خصوص الهيات كه از آن با عناوين « فلسفه اولى » و « فلسفه عليا » ، « علم اعلى » ، « علم كلى » ، « الهيات » و « مابعد الطبيعه » ( متافيزيك ) ياد مىشد . موضوع اين نوشتار ، فلسفهء اولى است كه عبارت است از علم به احوال موجود از آن جهت كه موجود است ، نه از آن جهت كه تعيّن خاص دارد ، مثلا جسم است ، يا كمّ است يا كيف است يا انسان است و يا گياه ؛ زيرا موضوع فلسفه امور كلى است نه جزئى . علوم خاص ، مانند علم گياه شناسى ، پزشكى ، نجوم و هيئت ، فيزيك و روانشناسى ، متكفل امور جزئى است ؛ زيرا موضوع آن علوم جزئى است . 1 از عنوان ياد شده به مناسبت در باب جهاد و نيز استفتائات سخن گفته‌اند . در جواز يا حرمت ياد گرفتن و ياد دادن فلسفه اختلاف است . برخى آن را - جز به غرض نقض و پاسخگويى مطالب انحرافى آن - جايز ندانسته‌اند . 2 برخى ديگر حرمت آن را به صورت بيم گمراهى مقيد كرده‌اند . بنابر اين ، در صورت عدم خوف گمراهى آموختن آن ، اشكال ندارد . 3 در مقابل ، برخى آموختن فلسفه را براى دفع شبهات معاندان و باطل گرايان واجب كفايى دانسته‌اند كه صاحب نظران و انديشمندان بايد بدان بپردازند . 4 فَلَق ؛ سوره - - ) مُعَوَّذَتَيْن فنك فَنَك : جانورى كوچك‌تر از روباه با پوست قرمز و پرمو . از آن به مناسبت در باب صلات و اطعمه و اشربه نام برده‌اند . فنك از جانوران حرام گوشت است . 1 نمازگزاردن در اجزاى حيوان حرام گوشت ، مانند لباس تهيه شده از پشم يا پوست آن صحيح نيست . 2 برخى جانوران ، از جمله فنك به قول برخى قدما از حكم ياد شده استثنا شده‌اند ؛ 3 ليكن نظر مشهور عدم صحّت نماز با اجزاى آن است 4 ( - - ) حيوان ) .

--> ( 1 ) . مجموعه آثار شهيد مطهرى 5 / 126 - 133 * ( 2 ) . تذكرة الفقهاء 9 / 37 * ( 3 ) . صراط النجاة 1 / 458 - 459 * ( 4 ) . الانوار الالهية / 199 .