فقر در لغت در معناى نياز و تهى دستى به كار رفته است و مراد از آن در فقه بنابر قول مشهور ، عبارت است از نداشتن خرجى سال به قدر كفايت خود و كسانى كه نفقهء آنان بر عهدهء او است ، مانند فرزندان ، پدر و مادر و همسر . در داشتن خرجى سال ، تفاوتى ميان داشتن خرجى بالفعل و بالقوه - كه از راه كسب متناسب با شأن در طول سال به دست مىآيد - نيست . 1 برخى قدما - بر اساس آنچه از آنان نقل شده است - فقر را به نداشتن مقدار يكى از نصابهاى زكات يا قيمت آن تعريف كرده‌اند . 2 بر اساس اين نظر ، كسى كه مالك يكى از نصابهاى زكات يا بهاى آن است شرعا غنى به شمار مىرود نه فقير ( - - ) غنا ) ؛ چنان كه بر پايهء نظر نخست ، كسى كه به قدر كفايت خود و افراد واجب النفقه‌اش در طول سال دارايى دارد ، غنى محسوب مىگردد . شكى نيست كه دو واژهء « فقير » و « مسكين » به جاى يكديگر به كار مىروند ؛ بدين معنا كه با كاربرد يكى از آن دو ، ديگرى هم داخل آن است ؛ ليكن جايى كه هر دو با هم ذكر شوند ، مانند آيه زكات ، 3 بنابر ديدگاه اكثر فقها ، دو معناى متفاوت داشته و دو صنف به شمار مىروند . البته در اينكه فقير نيازمندتر و از نظر مالى تنگ دست‌تر است يا مسكين ، اختلاف مىباشد ؛ هرچند ثمرهء مهمى بر اين اختلاف مترتب نيست . 4 از عنوان ياد شده در ابواب مختلفى همچون زكات ، خمس ، انفال ، جهاد ، وقف ، وصيت ، نكاح ، ارث و ديات سخن گفته‌اند . زكات : از مستحقان زكات فقرا هستند ( - - ) زكات ) . بر كسى كه از راه كسب متناسب با شأنش مىتواند مئونهء خود و خانواده‌اش را به دست آورد و نيز دارندگان شغل و حرفه مناسب ، همچون خياطى و بنايى كه با آن امور زندگى خود را اداره مىكنند ، گرفتن زكات جايز نيست . 5 آيا كسى كه توانايى كار كردن دارد ، ليكن به دليل ترك كار ، نيازمند است ، مىتواند زكات بگيرد يا نه ؟ مسئله محل بحث و اشكال است ؛ 6 اما صنعت كار يا