السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
72
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
صدقهء واجب صدقهء واجب : زكات ( - - ) زكات ) / زكات ، كفّاره ، صدقهء نذرى ، هدى و مانند آن از صدقات واجب 1 ( - - ) صدقه ) . صدمه صَدْمَه : برخورد شديد جسمى سخت با جسمى ديگر ، همچون برخورد انسانى بر اثر دويدن و مانند آن با انسانى ديگر . 1 به فرد صدمه زننده « صادم » و به فرد صدمه ديده « مصدوم » گويند . از اين عنوان در باب ديات سخن گفتهاند . هرگاه كسى به قصد كشتن ديگرى خود را به او بكوبد و يا صدمه به گونهاى باشد كه غالباً منجر به قتل مىگردد ، صدمه زننده قصاص مىشود ؛ اما اگر بدون قصد كشتن به او صدمه بزند يا صدمهاى نباشد كه غالباً قتل را به دنبال دارد ، ولى اتفاقاً منجر به مرگ صدمه ديده گردد ، بر صدمه زننده ديه ثابت مىشود و چنانچه خود صدمه زننده كشته شود يا آسيب ببيند ، در صورتى كه مصدوم در ملك خود يا ملكى مباح و يا راهى وسيع و مانند آن توقف كرده باشد ، ضمانى بر عهدهء او نيست و خون صادم هدر است ؛ اما اگر مصدوم در جايى كه حق توقف نداشته ، توقف كرده باشد ، مانند اينكه در مسير عمومى باريك بنشيند و صادم براى عبور چارهاى جز برخورد نداشته و بدون قصد تعرض ، با او برخورد كرده باشد ، ديهء صادم بر عهدهء مصدوم است و او ضامن خواهد بود . 2 چنانچه دو نفر عاقل بالغ خود را به يكديگر بكوبند ؛ سواره باشند يا پياده يا يكى سواره و ديگرى پياده و هر دو بر اثر آن بميرند ، در صورتى كه قصد كشتن يكديگر را نداشته باشند و نوع صدمه نيز به گونهاى نباشد كه منجر به قتل مىگردد ، قتل شبه عمد به شمار مىرود و چون قتل به هر دو منتسب مىباشد ، هركدام بايد نصف ديه را به ورثه ديگرى بپردازد و اگر سواره بودهاند ، بايد نصف قيمت مركب در صورت تلف و نصف خسارت وارده بر مركب و ساير وسايل را به ديگرى پرداخت كند و در هر صورت ، ميان دو ديه و يا خسارت وارده به طرفين ،
--> ( 1 ) . كتاب الزكاة ( شيخ انصارى ) / 350 ؛ منهاج الصالحين ( سيد محمدسعيد حكيم ) 1 / 384 .