السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
679
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
فرزند ارشد فرزند ارشد : فرزند بزرگتر . از احكام آن در بابهاى صلات ، صوم و ارث سخن گفتهاند . ولايت : در فقه ، ولىّ ميّت موضوع احكامى خاص ، همچون وجوب قضاى نمازهاى فوت شدهء ميّت قرار گرفته است . به قول مشهور ، فرزند ارشد ميّت ، ولىّ او به شمار مىرود . مقصود از فرزند ارشد ، پسر بزرگتر ميّت است . بنابر اين ، دختر بزرگتر ميّت ، ولىّ او نخواهد بود و در نتيجه موضوع احكامى كه مىآيد نمىباشد . از برخى نقل شده است كه در صورت نداشتن پسر ، دختر بزرگتر ، ولىّ ميّت محسوب مىگردد . 1 برخى گفتهاند : ولايت اختصاص به پسر بزرگتر ندارد ؛ بلكه هر يك از مردان كه در ارث بردن سزاوارتر از ساير خويشاوندان است ، بر ميّت ولايت دارد . بنابر اين ، با وجود پسر بزرگتر ، او و با نبود او ، ساير مردان به ترتيب اولويت در ارث ، ولىّ ميّت محسوب مىشوند . 2 آيا در ثبوت احكام خاص بر ولىّ ميّت ، بالغ و عاقل بودن او هنگام فوت ميّت ، شرط است يا نه ؟ مسئله اختلافى است . بنابر قول نخست ، در صورت بالغ يا عاقل نبودن هنگام فوت ، بر بلوغ و عقل پس از آن ، اثرى مترتب نمىشود ؛ ليكن بنابر قول دوم ، هرگاه بالغ و عاقل گردد ، احكام خاص بر او جارى مىشود . 3 احكام : از اختصاصات پسر بزرگتر حبوه است كه از مال ميّت ( - - ) ميّت ) به او داده مىشود ( - - ) حبوه ) .
--> ( 19 ) . تذكرة الفقهاء 20 / 194 ؛ مسالك الافهام 5 / 392 - 393 * ( 20 ) . المهذب 1 / 348 - 349 ؛ كتاب السرائر 2 / 206 ؛ تحرير الاحكام 2 / 273 ؛ مفتاح الكرامة 8 / 222 * ( 21 ) . الحدائق الناضرة 14 / 108 - 109 ؛ جواهرالكلام 17 / 275 * ( 22 ) . النهاية / 204 * ( 23 ) . مفتاح الكرامة 8 / 224 * ( 24 ) . 227 * ( 25 ) . 226 * ( 26 ) . الحدائق الناضرة 3 / 476 ؛ العروة الوثقى 2 / 117 * ( 27 ) . منية الطالب 1 / 225 - 226 * ( 28 ) . كتاب السرائر 3 / 175 ؛ مسالك الافهام 6 / 24 ؛ الحدائق الناضرة 22 / 146 * ( 29 ) . جواهرالكلام 23 / 379 * ( 30 ) . 41 / 74 - 78 * ( 31 ) . مجمع الفائدة 13 / 149 ؛ كشف اللثام 11 / 97 * ( 32 ) . كشف اللثام 11 / 97 * ( 33 ) . كتاب السرائر 3 / 535 ؛ مختلف الشيعة 9 / 233 ؛ جواهرالكلام 41 / 487 - 488 * ( 34 ) . الجامع للشرائع / 458 * ( 35 ) . وسائل الشيعة 21 / 484 * ( 36 ) . جواهر الكلام 4 / 367 - 368 و 33 / 186 .