السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

67

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

به راستى كه صدقهء مؤمن بر او سايه مىافكند » . امام باقر عليه السّلام فرمود : « احسان و صدقه فقر را از انسان مىزدايد ، عمر را افزون مىكند و هفتاد نوع مرگ بد را از او دفع مىنمايد » . از امام صادق عليه السّلام نقل شده است : « بيماران خود را با صدقه دادن مداوا كنيد و روزى را با صدقه دادن فرود آوريد ( و نصيب خود سازيد ) . بر شيطان چيزى سنگين‌تر از صدقه دادن به مؤمن نيست . صدقه قبل از قرار گرفتن در دست بنده ، در دست پروردگار قرار مىگيرد » . 8 اركان : صدقه از چهار ركن ايجاب و قبول ، صدقه دهنده ، صدقه گيرنده و مال صدقه داده شده تشكيل شده است . 1 . ايجاب و قبول : به قول مشهور ، صدقه از عقود است ؛ بلكه بر عقد بودن آن ادعاى اجماع شده است . بر اين اساس ، قوام آن ، همچون ساير عقود به ايجاب و قبول است ( - - ) عقد ) ؛ ليكن برخى عقد بودن صدقه را نپذيرفته و گفته‌اند : صدقه ، دادن مال رايگان به قصد قربت است و نيازى به ايجاب و قبول نيست . 9 برخى گفته‌اند : صدقه ، احسان مال با قصد قربت است . اين احسان اگر به قصد تمليك باشد ، نيازمند ايجاب و قبول است ؛ اما اگر به گونهء ابراء يا بذل باشد ، نيازى به قبول ندارد . 10 بنابر عقد بودن صدقه ، آيا لفظ در آن معتبر است و در نتيجه ايجاب و قبول بايد لفظى باشد يا معاطات ( - - ) معاطات ) نيز كفايت مىكند كه با بذل مال توسط صدقه دهنده و گرفتن آن توسط صدقه گيرنده تحقق مىيابد ، بدون آنكه لفظى رد و بدل شود ؟ مسئله محل اختلاف است . 11 بعضى گفته‌اند : آنچه در عقد لازم معتبر است در صدقه نيز معتبر مىباشد . بنابراين ، ايجاب و قبول در آن بايد لفظى باشد . 12 در مقابل ، برخى ايجاب و قبول لفظى را شرط ندانسته‌اند ؛ 13 بلكه برخى ، عدم اعتبار ايجاب و قبول لفظى را امرى قطعى دانسته و گفته‌اند : ممكن است مقصود فقها از نياز صدقه به ايجاب و قبول ، اعم از ايجاب و قبول لفظى و فعلى باشد . 14