در سال هفتم هجرى كه دژهاى خيبر يكى پس از ديگرى به دست سپاهيان اسلام فتح شد ، صاحبان فدك بدون جنگ و درگيرى ، با رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله صلح كرده و در ازاى حمايت حكومت مركزى مدينه از آنان ، نيمى از زمينها و باغهاى خود را به آن حضرت واگذار كردند . 1 از منظر فقهى سرزمينهايى كه بدون لشكر كشى و جنگ به تصرف مسلمانان در آيد از جمله فدك جزء انفال ( - - ) انفال ) به شمار رفته و ملك خالص پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و پس از ايشان ، ملك امامان معصوم عليهم السّلام است . 2 بسيارى از مورخان و مفسران شيعه و سنى تصريح كرده‌اند كه با نزول آيهء شريفهء « فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ » 3 رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فدك را به دخت گرامىاش حضرت فاطمه سلام اللَّه عليها بخشيد و از آن پس فدك ملك آن حضرت شد و تا زمانى كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله زنده بود ، در تصرف حضرت زهرا سلام اللَّه عليها بود ؛ ليكن بعد از رحلت آن گرامى ، دست اندركاران حكومت وقت به ستم آن را از دست اهل بيت عليهم السّلام درآوردند و در طول دوران حكومت امويان و عباسيان دستخوش تحولات و جابه جاييهايى شد . 4 فديه فديه : مالى معيّن براى رهايى اسير يا جبران عمل فوت شده و يا جريمهء ارتكاب برخى محرمات . فديه در لغت به معناى مال پرداختى براى آزاد سازى اسير يا زندانى آمده است . گاهى نيز در معناى آن توسعه داده شده و بر هر مالى كه براى رهايى از هر مشكلى ، از قبيل دفع دزد يا شر ستمگرى پرداخت مىشود ، اطلاق گرديده است ؛ 1 ليكن در اصطلاح فقها مقصود از آن مالى معيّن است كه براى جبران عبادت فوت شده از روى عذر و يا جبران خطا و يا عقوبت بر ارتكاب بعضى محرمات ، واجب شده است

--> ( 1 ) . آثار اسلامى مكّه و مدينه / 396 ؛ راهنماى حرمين شريفين 5 / 247 ؛ معالم المدرستين 2 / 136 * ( 2 ) . ذخيرة المعاد / 487 ؛ لوامع صاحبقرانى 5 / 567 * ( 3 ) . روم / 38 * ( 4 ) . تهذيب الاحكام 4 / 148 - 149 ؛ معالم المدرستين 2 / 148 و 150 .