بنابر اين ، آوازى كه طرب‌آور و داراى ترجيع باشد ، در صورتى كه سنخيتى با مجالس لهو و فسق نداشته باشد ، مصداق غنايى كه موضوع حكم شرعى است ، نخواهد بود . 25 آواز طرب آورى كه در گلو گردانده و به سبك اهل فسق و فجور خوانده شود و مناسب مجالس و محافل آنان باشد بنابر همهء ديدگاهها مصداق غنا است . 26 آيا مراد از طرب آورى در تعريف غنا ، طرب آورى فعلى است يا شأنيت طرب آورى كفايت مىكند ؟ مسئله محل اختلاف است . بنابر قول نخست ، آواز بايد بالفعل در همه يا بعض شنوندگان ايجاد طرب كند ؛ ليكن بنابر قول دوم ، صرف وجود اقتضاى طرب آورى كفايت مىكند ؛ هرچند بر اثر موانعى ، در شنوندگان ايجاد طرب نكند . 27 حكم تكليفى : آواز خوانى به سبك غنا [ تغنّى ] و مزد گرفتن در ازاى آن ، همچنين ياد دادن ، فراگرفتن و گوش دادن به آن حرام است ؛ خواه محتواى آن حق باشد يا باطل و خواه همراه با آلات و ابزار موسيقى باشد يا بدون آن . 28 دو مورد از اين حكم استثنا شده كه عبارت‌اند از : الف . عروسى : به قول جمعى از فقها آواز خوانى زن در مراسم عروسى به شرط استفاده نكردن از كلمات و اشعار باطل ، حضور نداشتن مردان ، نشنيدن نامحرمان و به كار نگرفتن آلات لهو ، جايز است ، 29 ليكن برخى ديگر آن را استثنا نكرده و جايز ندانسته‌اند 30 ( - - ) عروسى ) . ب . حُداء : مراد از آن اشعارى است كه ساربان براى شتران مىخواند تا آنها را به طرب وادارد كه مسافت طولانى را در زمانى كوتاه بپيمايند . 31 جمعى از فقها حدا را نيز از حرمت غنا استثنا كرده‌اند . 32 اين قول به مشهور نسبت داده شده است ؛ 33 ليكن برخى حدا را در فرض صدق غنا بر آن ، حرام دانسته‌اند . 34 بنابر قول به جواز ، آيا جواز حداء به شتر اختصاص دارد يا شامل ساير حيوانات ، همچون اسب و قاطر نيز مىشود ؟ مسئله محل اختلاف است . 35