السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
600
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
بر افعالى كه ترتب آثار بر آنها منوط به قصد فاعل است ، چنانچه در حال غضب از فاعل صادر شوند و غضب در حدى شديد باشد كه قصد را از فاعل سلب كند ، اثرى مترتب نمىشود ، مانند عقود ( - - ) عقد ) و ايقاعات ( - - ) ايقاع ) و سخن موجب ارتداد ( - - ) ارتداد ) . در صيغهء لعانى كه زن اجرا مىكند ، پس از چهار بار كه به دروغگويى شوهرش گواهى مىدهد ، بار پنجم مىگويد : « إنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَىَّ إنْ كانَ مِنَ الصّادِقِين » و با گفتن اين جمله براى هميشه بر شوهرش حرام مىشود . 11 از اقسام نذر ، نذر غضب است ؛ بدين گونه كه به قصد به خشم آوردن ديگرى يا به سبب به خشم آمدن از ديگرى ، نذر مىكند فلان كار را انجام ندهد يا فلان كار را بر خود واجب مىكند . 12 اين گونه نذر در صورتى كه براى خدا نباشد ؛ بلكه انگيزه ، صرف بازداشتن خود از انجام دادن كارى يا الزام كارى بر خود باشد ، منعقد نمىشود و محكوم به بطلان است . 13 نذر به مطلّقه بودن همسر يا آزاد بودن برده در صورت انجام دادن كارى يا ترك آن نيز از اين قسم و محكوم به بطلان است . 14 غضّ بصر غَضّ بَصَر : فروهشتن و كوتاه كردن نگاه ؛ خيره نگاه نكردن . عنوان غضّ بصر در قرآن كريم ، در ارتباط با نگاه مردان و زنان مؤمن به يكديگر به كار رفته است . خداى تعالى مىفرمايد : « قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ . . . وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ . . . ؛ 1 به مردان مؤمن بگو چشمهاى خود را ( از نگاه ناروا ) فرو گيرند . . . و به زنان با ايمان بگو چشمهاى خويش را ( از نگاه ناروا ) بپوشند . . . » .
--> ( 1 ) . مرآة العقول 2 / 234 * ( 2 ) . مجمع البحرين ، واژهء « غضب » ؛ مرآة العقول 25 / 46 - 47 * ( 3 ) . وسائل الشيعة 15 / 358 * ( 4 ) . 359 * ( 5 ) . منتهى المطلب 10 / 38 * ( 6 ) . وسائل الشيعة 15 / 363 * ( 7 ) . جواهر الكلام 1 / 26 * ( 8 ) . كشف الغطاء 3 / 189 * ( 9 ) . جواهر الكلام 40 / 81 * ( 10 ) . وسائل الشيعة 28 / 47 - 48 * ( 11 ) . كتاب السرائر 2 / 699 * ( 12 ) . كشف اللثام 9 / 75 - 76 * ( 13 ) . قواعد الاحكام 3 / 284 - 285 ؛ كشف اللثام 9 / 75 - 76 * ( 14 ) . مسالك الافهام 11 / 317 .