در كلمات فقها ، عين گاه در برابر دين ( - - ) دين ) به كار مىرود ؛ به معناى مال موجود ، در برابر آنچه نقد نيست و بر ذمّه است و گاه در برابر منفعت ، كه مقصود اصل مال است ، در برابر منافع آن ، مانند خانه كه عين است و سكونت در آن ، منفعت به شمار مىرود . مقصود فقها از شرط بودن عين در مبيع ، منفعت نبودن آن است ، نه دين نبودن آن ؛ چون دين بودن مبيع اشكال ندارد . 1 گاهى نيز در برابر دين و منفعت ؛ هر دو به كار مىرود . به عنوان نمونه ، مقصود از شرط بودن عين در مال وقفى اين است كه دين و منفعت نباشد . 2 مقصود از عين قبله خود كعبه است كه در مقابل جهت كعبه به كار مىرود . 3 مقصود از عين نجاست ، ماده نجاست مىباشد ، در برابر اثر آن ، همچون بو ، رنگ و مزه . 4 عين به معناى دوم از اصطلاحات علم درايه است كه در كتابهاى رجالى گاهى به صورت مفرد ( عين ) و گاهى به صورت جمع با اضافهء به اصحابنا ( من عيون اصحابنا ) و يا طائفه ( من عيون الطائفة ) در مقام معرفى و ستايش راوى به كار رفته است . رجال شناسان براى مدح راوى و ثقه بودن او در نقل حديث ، از الفاظى ، از جمله واژهء « عين » استفاده مىكنند . عين در لغت به معناى شريف آمده است . 5 برخى ، كاربرد واژهء عين براى راوى را نشانهء عدالت وى و برخى ديگر ، نشانهء ستايش درخور اعتنا دانسته‌اند . بعضى نيز آن را در شمار الفاظى قلمداد كرده‌اند كه بر ثقه بودن راوى دلالت مىكند . برخى گفته‌اند : واژهء « عين » هرچند بر مدح راوى دلالت دارد ، ليكن بر ثقه بودن او دلالت ندارد . به قول بعضى كاربرد واژهء عين به صورت جمع با اضافه به اصحاب يا طائفه نسبت به صورت مفرد آن بر مدح بيشترى دلالت دارد . 6

--> ( 1 ) . جواهر الكلام 22 / 208 - 209 ؛ 26 / 356 * ( 2 ) . 28 / 15 * ( 3 ) . 7 / 321 * ( 4 ) . 2 / 27 ؛ 6 / 198 * ( 5 ) . مجمع البحرين ، واژهء « عين » * ( 6 ) . نهاية الدراية ( سيد حسن صدر ) / 395 - 396 ؛ مقباس الهداية 2 / 209 - 211 ؛ معجم مصطلحات الرجال و الدراية / 106 - 107 .