عمد عمد : انجام دادن يا ترك عملى از روى اختيار و قصد ، در مقابل سهو . عمد در لغت به معناى قصد آمده است ؛ 1 ليكن در كلمات فقها مقابل سهو ( - - ) سهو ) و در باب جنايات ( - - ) جنايت ) در برابر خطا ( - - ) خطا ) به كار رفته است . عمد منافاتى با اضطرار ( - - ) اضطرار ) ، اكراه ( - - ) اكراه ) و جهل ( - - ) جهل ) ندارد ؛ زيرا در موارد اكراه ، اضطرار و جهل نيز اراده و قصد وجود دارد . از احكام مرتبط با عنوان ياد شده در ابواب مختلف فقه ؛ اعم از عبادات و معاملات به معناى اعم سخن گفته‌اند . حكم تكليفى : ترك واجبات يا ارتكاب محرمات از روى عمد ، در صورتى كه مضطر ، مُكرَه و يا جاهل قاصر نباشد ، حرام است . آثار : بر فعل يا ترك عمدى عبادات و غير عبادات آثارى مترتب است ، از جمله : 1 . بطلان عمل : اخلال عمدى به اجزا و شرايط نماز موجب بطلان آن مىشود ( - - ) خلل در نماز ) ، چنان كه ارتكاب عمدى مبطلات روزه ، بطلان آن را در پى دارد ( - - ) روزه ) . همچنين ترك عمدى اركان حج و عمره همچون طواف ( - - ) طواف ) و سعى ( - - ) سعى ) موجب بطلان حج و عمره مىگردد . 2 . ثبوت كفّاره : ارتكاب برخى محرمات از روى عمد ، موجب ثبوت كفّاره ( - - ) كفّاره ) است ، مانند افطار عمدى روزه ماه رمضان بدون عذر ( - - ) روزه ) و يا ارتكاب برخى محرمات احرام ( - - ) احرام ) .

--> ( 1 ) . روضة المتقين 1 / 301 و 2 / 170 - 171 ؛ لوامع صاحبقرانى 3 / 421 ؛ هداية الامّة 2 / 126 ؛ جواهر الكلام 8 / 252 * ( 2 ) . البيان / 122 ؛ الرسائل العشر ( حلّى ) / 151 * ( 3 ) . روضة المتقين 2 / 169 - 170 ؛ ذخيرة المعاد / 238 ؛ بحار الانوار 83 / 93 * ( 4 ) . منتهى المطلب 4 / 250 * ( 5 ) . من لا يحضره الفقيه 1 / 265 - 266 * ( 6 ) . روضة المتقين 2 / 168 * ( 7 ) . بحار الانوار 83 / 194 - 199 * ( 8 ) . الحدائق الناضرة 7 / 129 * ( 9 ) . بحار الانوار 83 / 195 * ( 10 ) . الحدائق الناضرة 7 / 134 - 135 * ( 11 ) . كشف اللثام 3 / 263 ؛ مصابيح الظلام 6 / 357 * ( 12 ) . رياض المسائل 3 / 213 * ( 13 ) . مصباح الفقيه 10 / 472 * ( 14 ) . جواهر الكلام 8 / 230 * ( 15 ) . هداية الامّة 2 / 128 * ( 16 ) . العروة الوثقى 3 / 398 * ( 17 ) . جواهر الكلام 4 / 207 - 209 * ( 18 ) . 21 / 190 * ( 19 ) . مفتاح الكرامة 17 / 230 * ( 20 ) . 2 / 866 ؛ جواهر الكلام 4 / 371 - 373 * ( 21 ) . جواهر الكلام 33 / 272 و 276 .