حجيّت علم : از آنجا كه علم عقلى ذاتاً طريق به سوى واقع است ، حجيّت آن ذاتى مىباشد ؛ بدين معنا كه عقل حكم به وجوب تبعيت از آن مىكند و نيازى به جعل حجيت از سوى شارع نيست . همچنين علم عادى كه نزد عقلا در آن احتمال خلاف نمىرود ، حقيقتاً علم و يقين به شمار رفته و حجت است و نزد عقلا آثار علم بر آن بار مىشود . مراد از علم در احكام شرعى همين علم عادى است نه علم عقلى ؛ 7 اما حجيّت علم شرعى منوط به جعل و قرارداد شارع است . تحصيل علم به حكم شرعى بر فقيه لازم است و با عدم امكان تحصيل علم - بنابر قول مشهور اصوليان - ظنون خاص ، همچون خبر واحد ( - - ) خبر واحد ) كه دليل علمى است ، جايگزين علم مىشود و عمل به اين ظنون از آن جهت كه دليل قطعى بر حجيت آن وجود دارد و مورد تأييد شارع مىباشد ، جايز است ؛ 8 ليكن اخباريان ( - - ) اخبارى ) دستيابى به احكام را از راه ظن جايز ندانسته و علم و اطمينان را تنها راه دستيابى به آن مىدانند . البته مراد آنان از علم ، علم عادى است 9 ( - - ) ظن ) . در اصول دين و مباحث اعتقادى ، عمل بر اساس ظن جايز نيست ؛ بلكه تحصيل علم و يقين عقلى لازم است . 10 علم عادى در احكام شرعى و موضوعات احكام حجت است و آثار مربوط بر آن مترتب مىشود ؛ چنان كه علم شرعى از قبيل اخبار دو عادل نيز - چنان كه گذشت - حجّت مىباشد . 11 مستند شهادت بايد علم قطعى عادى به مشهودبه باشد كه متناسب با مورد شهادت از راه ديدن ، شنيدن و يا هر دو به دست مىآيد . 12 آيا حجيّت استفاضه منوط به علم‌آور بودن آن است يا نه ؟ مسئله اختلافى است ( - - ) استفاضه ) . علم به معناى دوم : علم به معناى دانش دو اطلاق دارد : عام و خاص . علم در اطلاق عام ، هر دانشى را كه در عرف عام يا عرف خاص در گسترهء علوم عقلى ، نقلى ، تجربى و غير آنها ، دانش به شمار مىرود ، در بر مىگيرد .