عقيم عقيم : مرد ناتوان از بارور كردن تخمك زن و زن نازا . 1 از احكام مرتبط با آن در بابهاى نكاح و ديات سخن گفته‌اند . ازدواج با زن نازا مكروه است . 2 به تصريح برخى ، عقيم كردن خود براى هميشه با عمل جراحى يا استفاده از دارو و مانند آن حرام است . 3 برخى نيز در صورتى كه جنايت بر نفس به شمار نيايد ، آن را جايز دانسته‌اند . 4 به قول مشهور ، عزل ( - - ) عزل ) از همسر آزاد در صورت عدم رضايت وى ، مكروه است ؛ 5 ليكن اگر زن عقيم باشد كراهت ندارد . 6 عقيم بودن مرد يا زن ، از عيوب مجوز برهم زدن عقد ازدواج به شمار نمىرود ؛ 7 ليكن چنانچه در عقد ، عقيم نبودن مرد يا زن شرط گردد و پس از عقد معلوم شود كه وى عقيم است ، طرف ديگر مىتواند عقد را برهم زند ؛ 8 ليكن برخى به دليل عدم حصول علم به عقيم بودن با شواهد و قراين عادى و پزشكى و احتمال بارور كردن مرد يا بارور شدن زن در آينده ، چنين شرطى را مجوز فسخ عقد ندانسته‌اند . 9 در صورتى كه مرد يا زن علم به عقيم بودن خود داشته باشد ، لازم نيست هنگام خواستگارى براى عقد آن را به خانوادهء عروس يا داماد اعلام كند ، مگر آنكه از او در اين خصوص سؤال كنند كه واجب است حقيقت را بگويد . 10 به قول برخى ، چنانچه مرد يا زنى بر اثر جنايت عقيم شود ، ديهء كامل بر عهدهء جانى مىآيد . 11

--> ( 1 ) . الإنتصار / 406 ؛ الحدائق الناضرة 25 / 56 * ( 2 ) . النهاية / 501 ؛ كتاب السرائر 2 / 646 ؛ الحدائق الناضرة 25 / 57 ؛ جواهر الكلام 31 / 266 - 267 * ( 3 ) . الإنتصار / 406 * ( 4 ) . الانوار اللوامع 10 قسم 2 / 303 * ( 5 ) . 304 * ( 6 ) . وسيلة النجاة / 760 * ( 7 ) ( 8 ) . الانوار اللوامع 10 قسم 2 / 305 * ( 9 ) . 306 * ( 10 ) . الجامع للشرائع / 459 ؛ الروضة البهية 5 / 447 ؛ مرآة العقول 21 / 53 ؛ رياض المسائل 10 / 511 ؛ الحدائق الناضرة 25 / 63 - 64 * ( 11 ) . جواهر الكلام 31 / 264 * ( 12 ) . وسائل الشيعة 21 / 426 * ( 13 ) . الانوار اللوامع 10 قسم 2 / 311 * ( 14 ) . الحدائق الناضرة 25 / 64 * ( 15 ) . الانوار اللوامع 10 قسم 2 / 308 - 309 ؛ جواهر الكلام 31 / 269 * ( 16 ) . هداية العباد ( گلپايگانى ) 2 / 373 * ( 17 ) . الانوار اللوامع 10 قسم 2 / 309 ؛ جواهر الكلام 31 / 271 .