عقد مجانى يا تمليكى است ، مانند هبه و يا غير تمليكى [ اذنى ] مانند وديعه و عاريه كه در عاريه ، اباحهء تصرف و استفاده از مال عاريه‌اى و در وديعه ، اذن در نگهدارى مال امانتى است 2 ( - - ) عقود اذنى ) . از احكام آن در باب تجارت سخن گفته‌اند . عقود مجانى از عقدهاى جايز به شمار مىرود و احكام آن را دارد ، مگر مواردى كه استثنا شده است ، مانند هبه به خويشان كه در اين صورت لازم خواهد بود 3 ( - - ) عقد جايز ) . به دليل ضمان‌آور نبودن عقود مجانى ، جز در موارد خاص ، قاعدهء « مايضمن بصحيحه يضمن بفاسده ؛ عقدى كه صحيح آن ضمان‌آور است ، فاسد و باطل آن نيز ضمان‌آور خواهد بود » شامل عقود مجانى باطل نمىشود 4 ( - - ) قاعدهء مايضمن ) . چنان كه اين نوع عقود از عموم قاعدهء يد نيز خارج‌اند و ضمانى متوجه قبض كنندهء مال نيست 5 ( - - ) قاعدهء على اليد ) . قبض عين توسط قبول كننده ، شرط صحّت عقد مجانى است و تا وى ، عين متعلّق عقد را از هبه كننده يا عاريه دهنده يا صدقه دهنده و غير آن تحويل نگيرد ، عقد صحيح نخواهد بود ، مگر در وصيّت . 6 عقد منقطع - - ) ازدواج موقّت عقد موالات - - ) ولاء عقد موقّت - - ) ازدواج موقّت عقد الوضع عقد الوضع : اتصاف ذات به وصف موضوع ( - - ) عقد الحمل ) . عقر عُقر : مهر كنيز . از نامهاى مهر در عربى « عُقر » است ؛ 1

--> ( 1 ) . المكاسب و البيع ( نائينى ) 1 / 82 و 285 ؛ تحرير المجلة 1 قسم 1 / 113 * ( 2 ) . بلغة الفقيه 2 / 170 * ( 3 ) . تحرير المجلة 2 قسم 1 / 82 * ( 4 ) . العناوين 2 / 463 و 465 ؛ القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 2 / 121 * ( 5 ) . حاشية المظفر على المكاسب ( القسم الثانى ) / 76 ؛ مستند العروة ( الاجارة ) / 211 * ( 6 ) . تحرير المجلة 1 قسم 1 / 40 و 2 قسم 1 / 63 - 64 .