4 . در عقود لازم ، بنابر قول مشهور ، صيغه با شرايطى خاص معتبر است ؛ ليكن در عقود جايز ، بويژه عقود اذنى ، صيغهء خاصى معتبر نيست . 5 ملاك تشخيص : به گفتهء برخى ، عقدها از آغاز تمدن بشرى و زندگى اجتماعى انسانها ، با عقلا هم زيست بوده و در ميان آنان جريان داشته‌اند . احكام شرعى نسبت به اين عقود نيز غالبا امضايى و منطبق با بناى عقلا بوده است ؛ از اين رو ، براى تشخيص لزوم و جواز عقدى ، بايد به بناى عقلا در ارتباط با آن عقد رجوع كرد و لزوم و جواز را از آن به دست آورد . قدر مسلم از بناى عقلا ، لزوم عقدهاى معاوضى از قبيل بيع ، اجاره و صلح است ؛ اما بناى آنان در عقدهاى غير معاوضى [ مجانى ] مانند وديعه ، عاريه ، مضاربه و وكالت ، بر جواز مىباشد . 6 ( - - ) عقد ) عقد جِزيه - - ) جزيه عقد الحمل عقد الحمل : اتصاف ذات به وصف محمول . هر قضيهء موجبه ، مانند « كلُ انسانٍ ضاحكٌ » مشتمل بر سه چيز است : 1 . ذات موضوع : عبارت است از افراد و مصاديق آن ، مانند زيد و عمرو در مثال بالا . 2 . عقدالوضع : عبارت است از اتصاف آن افراد به وصف و عنوان موضوع ، مانند اتصاف افراد انسان به انسانيت در مثال ياد شده . 3 . عقد الحمل : عبارت است از اتصاف افراد به وصف محمول ، مانند اتصاف به ضاحكيت در مثال ذكر شده . 1 عقد خارج لازم عقد خارج لازم : عقدى لازم ، بيرون از عقد حاضر .

--> ( 1 ) . العناوين 2 / 44 * ( 2 ) . فقه الامام جعفر الصادق 3 / 16 * ( 3 ) . كتاب المكاسب 5 / 147 - 148 ؛ الشروط او الالتزامات التبعية فى العقود 2 / 81 - 82 * ( 4 ) . العناوين 2 / 406 ؛ العروة الوثقى [ تكملة ] 2 / 170 * ( 5 ) . العناوين 2 / 144 و 161 * ( 6 ) . الرسائل العشرة ( امام خمينى ) / 211 - 214 . ( 1 ) . الفوائد العلية 2 / 395 ؛ نهاية النهاية 1 / 78 .