السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
409
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
از آداب و احكام مرتبط با آن به مناسبت در باب صلات و حج سخن گفتهاند . تسميت عطسه كننده مستحب است ( - - ) تسميت ) ؛ چنان كه پاسخ آن بر عطسه كننده استحباب دارد . 1 تكرار تسميت تا سه عطسه در يك مجلس مستحب است و افزون بر آن استحباب ندارد . 2 بر عطسه كننده مستحب است هنگام عطسه انگشت خود را بر بينى بگذارد و حمد خدا گويد ؛ چنان كه بر شنونده عطسه نيز حمد خدا مستحب است . همچنين بر هر دوى آنان صلوات فرستادن استحباب دارد . 3 عطش - - ) تشنگى عطيه عطيه : آنچه رايگان به ديگرى داده مىشود . « عطيّه » يا « عطايا » عنوان بابى مستقل در برخى كتب فقهى است كه سر فصل چند باب ديگر فقهى ( هبه ، صدقه ، وقف ، حبس ، سكنى و عُمرى و وصيّت ) را تشكيل مىدهد . 1 اقسام : عنوان عطايا به هر مالى كه به ديگرى بدون گرفتن چيزى در ازاى آن ، داده مىشود ، اطلاق مىگردد ؛ خواه عين باشد يا منفعت . عين ، مانند صدقه ( - - ) صدقه ) كه شرط صحّت آن قصد قربت است و هديه ( - - ) هديه ) كه به قصد احترام و تكريم داده مىشود و نيز هبه ( - - ) هبه ) . منفعت شامل وقف ( - - ) وقف ) ، حبس ( - - ) حبس ) ، سكنى ( - - ) سكنى ) و عمرى ( - - ) عمرى ) مىگردد . از ديگر اقسام عطايا وصيّت ( - - ) وصيّت ) به مالى ؛ اعم از عين يا منفعت براى كسى پس از مرگ وصيت كننده است . از عنوان ياد شده در بابهايى نظير حجر و هبه نيز سخن گفتهاند . احكام : عطيّه يا منجّز است يا مؤخّر . عطيّهء منجّز ، عطيه در زمان حيات عطيه دهنده و عطيّهء مؤخر ، عطيه پس از مرگ او است كه به صورت وصيّت مىباشد .
--> ( 1 ) . هداية الامّة 5 / 151 - 152 * ( 2 ) ( 3 ) . 153 - 154 ؛ العروة الوثقى 3 / 27 .