عام گاه وصف لفظ به اعتبار مفهومش قرار مىگيرد و گاه وصف حكم به اعتبار شمول آن نسبت به همهء افراد موضوع يا متعلّق و يا مكلّف . چنان كه خاص نيز اين گونه است . 2 از عام و خاص به تفصيل در اصول فقه ، بخش الفاظ سخن گفته‌اند . اقسام عام 1 . عام استغراقى : عموم استغراقى يا شمولى و استيعابى در برابر عموم بدلى و مجموعى ، عمومى است كه حكم در آن شامل همهء افراد در يك عرض مىشود . بنابر اين ، مفاد آن شامل تك تك افراد موضوع به صورت مستقل و جداگانه مىشود و هر فرد به تنهايى موضوع حكم است و در نتيجه هر فرد داراى امتثال و عصيان جداگانه‌اى است . به عنوان نمونه ، در اين دستور : « أكرِم كُلَّ عالمٍ ؛ هر دانشمندى را اكرام كن » ، اگر تعداد دانشمندان صد نفر باشند و نود نفر اكرام شوند ، به تعداد نود نفر امتثال انجام گرفته و نسبت به ده نفر عصيان شده است . 2 . عام مجموعى : عام مجموعى عبارت است از شمول حكم نسبت به افراد موضوع به صورت مجموعى . در اين نوع ، افراد عام به لحاظ مجموعى موضوع حكم قرار مىگيرند ، نه تك تك و به صورت مستقل و جداى از يكديگر ، مانند وجوب ايمان به امامان معصوم عليهم السّلام كه امتثال امر تنها با تصديق همهء آنها محقق مىشود . 3 . عام بدلى : عموم بدلى عبارت است از شمول حكم نسبت به همهء افراد ، نه در عرض ؛ بلكه به گونهء على البدل و در طول . در نتيجه عام بدلى بر يك فرد على البدل و شمول همهء افراد در طول دلالت مىكند و با امتثال حكم در يكى از افراد ، تكليف ساقط مىشود ، مانند اين دستور مولا : « هر برده‌اى را كه خواستى آزاد كن » يا « عالمى را اكرام نما » كه با آزاد كردن يك برده و اكرام يك عالم ، امتثال محقق و تكليف ساقط مىشود . 3 4 . عام احوالى : در عام احوالى ، شمول و سريان آن بر حسب احوال فرد است ،