السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

276

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

آيا در صحّت ظهار ، مدخوله بودن زوجه شرط است يا نه ؟ مسئله اختلافى است . بنابر قول نخست ، ظهار زوجه‌اى كه هنوز شوهرش با او نزديكى نكرده صحيح نخواهد بود ؛ ليكن در صورت دخول ، هرچند در دُبُر ظهار صحيح است . 22 در ظهار شونده بلوغ و عقل شرط نيست . بنابر اين ، ظهار زوجهء نابالغ و ديوانه صحيح است . 23 4 . زنى كه ظهار شونده به او تشبيه مىشود [ مُشَبَّه بها ] : بدون شك با تشبيه زوجه به مادر نسبى خود ظهار محقق مىشود ؛ ليكن در تحقق آن در صورت تشبيه زوجه به ساير محارم ، اختلاف است . بنابر قول به تحقق ، ظهار با تشبيه زوجه به محارمى كه ازدواج با آنان بر زوج حرام ابدى است ، مانند خواهر ، عمّه و خاله ، واقع مىشود ؛ ليكن اختلاف شده است كه آيا حكم اختصاص به محارم نسبى دارد يا محارم رضاعى - همچون مادر و خواهر رضاعى - را نيز در بر مىگيرد يا علاوه بر آنان ، محارم سببى - مانند مادر زن - را نيز شامل مىشود ؟ اكثر فقها قائل به قول دوم شده‌اند . 24 چنانچه مرد همسر خويش را به غير پشت مادرش ، از قبيل دست ، شكم يا موى او تشبيه كند آيا ظهار واقع مىشود يا نه ؟ اختلاف است ؛ 25 ليكن با تشبيه به ساير محارم به غير پشت ، مانند تشبيه زوجه به دست يا شكم خواهرش ، ظهار تحقق نمىيابد ؛ 26 هرچند برخى در عدم تحقق ظهار ، اشكال كرده و احتياط وجوبى را در مترتب ساختن آثار ظهار بر آن دانسته‌اند . 27 ساير احكام : از شرايط صحّت ظهار ، حضور دو شاهد عادل هنگام ظهار است . بنابر اين ، ظهار بدون حضور آنان تحقق نمىيابد . 28 كفّاره با تلفظ به صيغهء ظهار واجب نمىشود ؛ بلكه وجوب آن زمانى است كه ظهار كننده قصد رجوع از ظهارش را داشته باشد . مقدار كفّاره عبارت است از آزاد كردن برده و در صورت ناتوانى از آن ، دو ماه روزه و در صورت عجز از آن ، اطعام شصت فقير .