السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

270

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

مهم‌ترين دليل آنان بر اين نظر دليل انسداد است ؛ ليكن اين قول ، نادر و شاذّ مىباشد و مشهور ميان اصوليان عدم حجيت ظن مطلق است 9 ( - - ) اماره ) . ظن غالب : مراد از ظن غالب ، ظنى است كه از شواهد و قراين حاصل شود و احتمال خلاف آن بسيار ضعيف باشد . 10 بر چنين ظنى ، ظن متآخم ( نزديك ) به علم 11 ، ظن اطمينانى و علم عادى عرفى 12 نيز اطلاق شده است . به تصريح برخى ، ظن غالب همانند علم در اثبات احكام و نيز موضوعات حجت شرعى است ، مگر جايى كه به دليل از آن خارج شده است و علم يقينى معتبر باشد 13 ( - - ) علم عادى ) . ب . فقهى : در موارد متعدد ، در فرض عدم امكان تحصيل علم ، ظن جايگزين علم گرديده و معتبر دانسته شده است كه به نمونه‌هايى از آن اشاره مىشود . ظن به نجاست : به قول مشهور ، بر پايه ظن نمىتوان حكم به نجاست چيزى كرد و شستن شىء نجس براى عمل مشروط به طهارت - همچون نماز - تنها در صورت علم به نجاست واجب است . 14 ظنّ به قبله : با عدم امكان تحصيل علم به قبله ، ظن حاصل از امارات و قراينى همچون ستاره جدى ( - - ) جدى ) ، قبور مسلمانان و محراب مساجد نيز كفايت مىكند . 15 برخى شهادت دو عادل را در ثبوت قبله حتى در صورت امكان تحصيل علم به قبله ، كافى دانسته‌اند . 16 كسى كه با علائم ظنى ، به قبله دست يافته و سپس كشف خلاف شده است ، در صورتى كه انحراف ناچيز ، و نماز ميان مشرق و مغرب خوانده شده باشد ، اعاده لازم نيست 17 ( - - ) قبله ) . ظن به وقت نماز : مكلف براى خواندن نمازهاى يوميه بايد به دخول وقت علم پيدا كند . در فرض عدم امكان تحصيل علم ، مانند ابرى بودن هوا ، به قول مشهور ، غلبهء ظن به دخول وقت كفايت مىكند و با كشف خلاف ، چنانچه همهء ركعات را قبل از دخول وقت خوانده ، واجب است نماز را اعاده كند . 18