ظَفَر - - ) غلبه ظِلّ - - ) سايه ظلم ظلم : تعدّى و تجاوز از حدود الهى . خداوند عزوجل در قرآن كريم كسانى را كه از حدود الهى تجاوز 1 و يا - به رغم برخوردارى از علم و آگاهى - از هواهاى نفسانى خويش پيروى مىكنند ، 2 از ستمگران بر شمرده و آنان را از شمول هدايت و رحمت و محبت خود خارج ساخته است . 3 چنان كه كافران 4 و افترا زنندگان بر خدا 5 و تكذيب كنندگان آيات او 6 و استهزا كنندگان ديگران و ياد كنندگان آنان با القاب ناشايست 7 را در صورت توبه نكردن ، همچنين به دوستى گيرندگان دشمنان دين 8 را از ظالمان برشمرده است كه همه از مصاديق تجاوز كنندگان از حدود الهى مىباشند . در قرآن كريم ، شرك به خداى تعالى نيز ظلمى بزرگ معرفى شده است . 9 امام باقر عليه السّلام در حديثى انواع ظلم را چنين بيان مىكند : 1 . ظلمى كه خداوند آن را مىبخشد و آن ظلم شخص است به خودش نسبت به وظايف و تكاليف دينى .

--> مدارك الاحكام 2 / 396 * ( 43 ) . الإقتصاد / 254 ؛ المهذب 1 / 28 ؛ إصباح الشيعة / 26 * ( 44 ) . العروة الوثقى 1 / 224 - 225 ؛ منهاج الصالحين ( خويى ) 1 / 120 * ( 45 ) . اللمعة الدمشقية / 16 * ( 46 ) . جواهر الكلام 6 / 361 ؛ التنقيح ( الطهارة ) 3 / 50 * ( 47 ) . جواهر الكلام 6 / 366 - 367 * ( 48 ) . 367 - 368 ؛ توضيح المسائل مراجع 1 / 100 - 101 م 150 * ( 49 ) . التنقيح ( الطهارة ) 3 / 52 * ( 50 ) . المقنع / 37 ؛ المقنعة / 65 ؛ الحدائق الناضرة 5 / 483 - 484 * ( 51 ) . جواهر الكلام 6 / 356 - 357 * ( 52 ) . الحدائق الناضرة 5 / 492 ؛ فقه الشيعة 5 / 111 * ( 53 ) . الخلاف 1 / 186 * ( 54 ) . منهاج الصالحين ( سيد محسن حكيم ) 1 / 165 * ( 55 ) . منهاج الصالحين ( خويى ) 1 / 120 ؛ الفتاوى الواضحة ( صدر ) 1 / 345 * ( 56 ) . فقه الشيعة 5 / 113 - 114 * ( 57 ) . جامع المقاصد 1 / 191 ؛ روض الجنان 1 / 461 * ( 58 ) . الخلاف 1 / 182 ؛ المهذب 2 / 429 * ( 59 ) . المعتبر 1 / 461 ؛ المنتهى المطلب 3 / 344 - 345 * ( 60 ) . الروضة البهية 1 / 307 - 308 * ( 61 ) . التنقيح ( الطهارة ) 3 / 57 - 58 * ( 62 ) . المبسوط 1 / 15 ؛ مستند الشيعة 1 / 293 * ( 63 ) . العروة الوثقى 1 / 225 * ( 64 ) . جواهر الكلام 6 / 376 * ( 65 ) . الحدائق الناضرة 5 / 489 - 491 ؛ مهذب الاحكام 2 / 33 - 35 * ( 66 ) . العروة الوثقى 1 / 240 - 241 * ( 67 ) . كشف اللثام 1 / 457 ؛ جواهر الكلام 6 / 263 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 130 ؛ هداية العباد ( گلپايگانى ) 1 / 120 * ( 68 ) . البيان / 50 ؛ كشف الغطاء 2 / 99 ؛ مستند الشيعة 2 / 180 .