السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

237

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

عرض استوا را صفر و نقطهء قطبى را نود درجه گيرند . بنابر اين ، عرض جغرافيايى بين صفر و نود درجه خواهد بود . طول جغرافيايى هر شهرى مقدار فاصله آن با مبدأ طول است . در مبدأ طول اختلاف است . هر گروهى منطقه‌اى خاص را مبدأ طول قرار داده‌اند . قدماى يونانى و نيز مشهور متأخران آن را آخر آبادانى در جانب غرب ؛ يعنى جزيرهء هرّو [ فرّو ] - از جزاير شش گانهء منسوب به خالدات ، واقع در غرب آفريقا بر ساحل دريا - قرار داده‌اند ، ليكن امروزه همه متفق‌اند كه مبدأ طول ، گرينويچ ( منطقه‌اى در جنوب شرقى لندن ) است و طول هر شهرى از آنجا محاسبه مىشود . بنابر اين ، طول هر شهرى عبارت است از مقدار فاصلهء آن از گرينويچ بر حسب درجه . البته مىتوان هر نقطه از زمين - جز قطب شمال و جنوب - را مبدأ طول فرض كرد ؛ زيرا اختلافى در نتيجه پديد نمىآيد . 1 از عنوان ياد شده به مناسبت در باب صلات سخن گفته‌اند . مكّه مكرمه قبلهء همهء سرزمينها است . طول آن 39 درجه و 50 دقيقه و عرضش 21 درجه و 25 دقيقه مىباشد . 2 از راههاى دستيابى به قبلهء هر شهرى ، به دست آوردن طول و عرض آن شهر و مقايسهء آن با طول و عرض مكّه است . چنانچه طول شهر و طول مكّه مساوى باشند ، اما عرض شهر بيشتر از عرض مكّه باشد ، قبله ، نقطهء جنوبى شهر خواهد بود ، و اگر عرض مكّه بيشتر باشد ، قبله نقطهء شمال شهر خواهد بود ؛ اما اگر مكّه و شهر در عرض يكسان باشند ، در اين صورت ، چنانچه طول شهر بيشتر باشد ، قبله ، نقطهء مغرب و اگر كمتر باشد ، نقطهء مشرق آن شهر خواهد بود . فرض سوم اين است كه طول و عرض مكّه از طول و عرض شهر بيشتر باشد . در اين صورت قبله بين دو نقطه مشرق و شمال خواهد بود ، و در صورت عكس ، جهت قبله بين نقطهء جنوب و مغرب است .