ضابطه فقهى ضابطهء فقهى : ملاك كلّى فقهى . در برخى كتابهاى نگاشته شده در قواعد فقهى هنگام بحث از قاعدهء فقهى از عنوانى ديگر با نام ضابطهء فقهى نام برده شده است . برخى در تفاوت دو عنوان ياد شده گفته‌اند : قاعدهء فقهى از نظر گستره اعم از ضابطهء فقهى است ؛ بدين معنا كه ضابطهء فقهى اختصاص به يك باب - مثلا طهارت - دارد ؛ اما قاعدهء فقهى ابواب متعدد را پوشش مىدهد . برخى تفاوت ياد شده را نپذيرفته و به جاى آن ، دو تفاوت ديگر ذكر كرده‌اند : 1 . ضابطهء فقهى قضيه‌اى است كه ملاك و شرايط موضوع را بيان مىكند ، مانند آنكه فقها از جمله محرمات احرام ، صيد خشكى را ذكر كرده‌اند و در بيان ضابطه خشكى يا دريايى بودن حيوان گفته‌اند : حيوانى كه در آب تخم مىگذارد و جوجه‌اش در آب به دنيا مىآيد ، دريايى به شمار مىرود و يا در صحّت شرط ضمن عقد گفته‌اند : ضابطهء صحّت شرط ، عدم مخالفت آن با كتاب و سنّت است . مقصود از ضابطه در هر دو مثال ، معيار و ملاك است نه قاعدهء فقهى . 2 . مستند ضابطهء فقهى لازم نيست شرع باشد . بسيارى از ضوابط ذكر شده در فقه از عرف گرفته شده‌اند . 1 ( - - ) قاعده فقهى ) ضالّه ضالّه : حيوان گم شده . در اصطلاح به حيوان گم شده « ضالّه » ، انسان گم شده « منبوذ » يا « لقيط » ( - - ) لقيط ) و به ساير اموال گم شده « لقطه » ( - - ) لقطه ) گويند . لقطه معناى اعمى نيز دارد كه شامل هر سه نوع گم شدهء فوق مىشود . 1

--> ( 1 ) . القواعد الفقهية ( فاضل ) / 10 - 13 .