ملا عبد الله مدرس زنوزى (پدر آقا على مدرس زنوزى طهرانى)

50

لمعات الهيه (فارسى)

و بديهى البطلانست ، و اما نفى عينيت معنى عام وجود در واجب الوجود بالذات ، پس او از جمله بيناتست زيرا كه آن از جمله اعتباريات و انتزاعياتست چنان كه مبين خواهد گرديد چگونه امر اعتبارى انتزاعى حقيقت مبدأ موجودات خارجيه و منشأ هويات عينيه و انيات حقيقيه مىتواند شد ، و عينيت وجود در واجب الوجود معنى ديگر دارد و به زودى گوشزد اسماع عقول ارباب دانش و اصحاب بينش خواهد گرديد . اوهام " مضلة " و انوار مشرقة " [ جواب استدلال قائلان بعينيت وجود ، در ماهيات ] استدلال كرده‌اند باينكه اتفاقى است كه وجود ، جزء ماهيات نيست ، و اگر عين آنها نيز نباشد عارض ماهيات و قايم بماهيات خواهد بود ، و قيام وجود بر ماهيت فرع وجود ماهيت است . زيرا كه از مسلمات بلكه بديهياتست كه ثبوت شىء از براى شىء فرع ثبوت مثبت له است ؛ اگر ثبوت دوم غير ثبوت اول باشد ، و هكذا الى غير النهايه برود تسلسل ، و الا دور لازم مىآيد . جواب اين استدلال اولا آنست كه وجود ماهيت ، ثبوت ماهيت است نه ثبوت شىء از براى ماهيت ، پس قاعده فرعيت در ميانهء وجود و ماهيت جارى و متحقق نيست . ثانيا اينكه مستدل فرق نگذاشته است در ميانهء زيادتى در نزد ملاحظه از عقل ، و عروض در نزد تعمل و اعتبار از ذهن ، و در ميانه زيادتى در خارج و عروض بحسب عين ، دور يا تسلسل در صورت دوم لازم مىآيد نه در صورت اول ، و مراد از زيادتى وجود در اين مقام اولست نه دوم ، چنان كه از تحرير محل نزاع معلوم گرديد . توضيح جواب آنست كه : مفهوم وجود و مصداقات عينيه او بنا بر اصالت وجود با ماهيات عينيت دارند ، و تحقيق او در لمعه آينده مذكور خواهد شد . پس در خارج در ميانه ماهيت و وجود مغايرتى و تميزى ثابت نيست تا ثبوت شىء از براى شىء باشد و زيادتى وجود بر ماهيت بحسب معنى و مفهوم در نزد عقل و بحسب تعمل از عقل است پس اگرچه در نزد عقل مغايرت در ميانه ماهيت و وجود ثابت است و ثبوت شىء از براى