ملا عبد الله مدرس زنوزى (پدر آقا على مدرس زنوزى طهرانى)

89

لمعات الهيه (فارسى)

اكثر اخبار و آيات و آثار كه بحسب ظاهر متنافى و متناقضند ، جمع مىشوند بلكه به اين قاعده اكثر متشابهات از آيات و اخبار نيز منحل مىشود ، تتبع كن بعد از آن تأمل و تدبر كن ، و غنيمت شمار . لمعة " الهية " [ بيان آنكه حق اول صرف وجود و وجود صرف و صرف كافهء كمالات وجوديه است ] بدانكه حقيقت واجب الوجود بالذات وجود صرف است ، و در قوت و شدت وجود و كمالات وجود تام ، بلكه فوق التمام است ، و جهت نقصى و قصورى بهيچ‌وجه من الوجوه در ذات مقدس او متحقق بلكه متصور نمىتواند شد ، بلكه همه‌اش فعليت و وجود است ، و همه‌اش خيريت و كمال است ، و همه‌اش تحصل و جمال است . بيانش آنست كه هرگاه در ذات واجب الوجود جهت نقصى و حيثيت قصورى متحقق باشد ، لازم مىآيد كه حقيقت واجب الوجود مركب باشد از دو حيثيت نقص و تمام ، و از دو جهت قصور و كمال ، بطلان لازم در مسألهء اثبات احديت صرفه ظاهر و منكشف خواهد شد . بيان ملازمه آنست كه حيثيت وجوب وجود كه حيثيت تماميت و فعليت و جهت كمال و جمال است ، عين حيثيت نقص و قصور نمىتواند شد ، زيرا كه حيثيت وجوب وجود محض حيثيت وجود است ، چنان كه در مسألهء عينيت وجود محقق و مبين گرديد ، و حال آنكه وجوب وجود ، ضرورت وجود ، و ضرورت وجود ، تأكد وجود است ، چنان كه امتناع وجود ضرورت عدم ، و ضرورت عدم ، تأكد عدم است ، و حيثيت نقص و قصور عين حيثيت عدم است ، زيرا كه نقص و قصور بنداشتن تمام و فقدان كمال برمىگردند ، و از جملهء ضروريات است كه حيثيت وجود عين حيثيت عدم نمىتواند شد ، و الا اجتماع متناقضين لازم مىآيد . پس هرگاه مرتبه ذات واجب الوجود بالذات ، محض محض جهت وجود ، و صرف صرف جهت فعليت ، و بحت بحت حيثيت تحصل ، و كمال ، نباشد ، لازم مىآيد كه ذات واجب الوجود ملتئم باشد از دو حيثيت عدم و وجود ، و تركيب در ذات واجب الوجود محال است ، چنان كه به زودى براهين عقليه قاطعه و دلايل يقينيهء ساطعه بر آن اقامه خواهد شد . پس محقق شد كه واجب الوجود تام بلكه فوق التمام است در وجود و كمالات وجود ، غير متناهى بلكه فوق غير متناهى است بعدهء غير متناهى ، و وجودات امكانيه ناقصات