آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
136
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
اكابر عرفاست . احوال علمى و عملى و خلقى او از آن مشهورتر و بيشتر كه حاجت به تحرير و بيان باشد . در علم عرفان و سلوك سرآمد اهل زمان و وحيد عصر بوده و كرامات آن جناب در نزد اهالى اصفهان و ساير بلدان ايران معروف و مسلم است ، و حواشى بر كتاب جوك نوشته « 1 » و رساله در صناعات « 2 » تصنيف فرموده است . « 3 » [ 9 ] مير محمد باقر داماد « 4 » السيد السند و الحكيم البارع المعتمد امير محمد باقر الشهير بداماد از اعاظم حكما و اكابر عرفا و اجلّه مجتهدين بوده ، سيصد نفر از شاگردان او به درجهء اجتهاد رسيدهاند . « 5 » و از
--> - ج 3 ص 70 ، رياض العارفين هدايت ص 276 - 278 ، ريحانة الادب ج 3 ص 231 - 233 ، آتشكدهء آذر ص 792 - 797 ، روضات الجنات ج 2 ص 354 ، رياض العلماء ج 5 ص 499 ، اعيان الشيعة ج 2 ص 403 ، تاريخ ادبيات ايران صفا ، ج 5 ، بخش اول ص 310 ، منتخباتى از حكماى الهى ايران ج 1 ص 69 . ( 1 ) . شرح كتاب مهابارة ، اين كتاب منتخبى است از كتاب جوگ باسشت hthsisaBgoJ يا ahthsisaV - agoY و شرحى فارسى بر آن . جوگ باسشت تفسيرى است از عرفان هندى نوشتهء آناندان كشميرى كه توسط نظام الدين پانى پتى از سانسكريت به فارسى ترجمه شده . مير فندرسكى از اين ترجمه منتخبى ترتيب داده و بر اين منتخب شرحى نگاشته كه به شرح جوگ مشهور است . ( تاريخ ادبيات ايران ، ذبيح الله صفا ، جلد پنجم ، بخش اول ، ص 311 . ) ( 2 ) . رسالهء صناعيه ، رسالهء مختصرى است به زبان فارسى در تحقيق حقيقت علوم و بيان وجوه اختلاف صنايع و تشويق به تحصيل علوم و صنايع و تحذير از صنايع كم فائده و ذكر موضوعات جميع علوم و صنايع و بيان اشرف آنهاست . اين رساله همراه با اخلاق ناصرى محقق طوسى در سال 1267 هجرى قمرى در بمبئى هند و بار ديگر در سال 1317 هجرى شمسى در تهران چاپ شده است . ضمنا على اكبر شهابى نيز در خراسان تصحيحى از اين رساله ارائه داده كه بىتاريخ است . گزيدهاى از آن نيز توسط استاد جلال الدين آشتيانى در مجلد اول كتاب منتخباتى از آثار حكماى الهى ايران از عصر مير داماد و مير فندرسكى تا عصر حاضر ارائه شده است . ( تهران ، 1350 ) . ( 3 ) . ديگر آثار مير فندرسكى عبارتند از : مقولة الحركة و التحقيق فيها ، جواب از سؤالات آقا مظفر حسين كاشانى در نفى تشكيك در ذاتيات ، تحقيق المزله ، تاريخ الصفويه ، رسالة فى حقيقة الوجود ، رسالة فى المقولات العشر ، رسالة فى ارتباط الحادث بالقديم ، كتاب فى التفسير ، و قصيدهء يائيه . ( رجوع كنيد به الذريعه ج 3 ص 485 و 261 ، اعيان الشيعه ج 2 ص 403 ) . ( 4 ) . مير محمد باقر بن محمد حسينى داماد مشهور به مير داماد متوفى 940 ، پدرش داماد محقق كركى بوده است . رجوع كنيد به تاريخ عالم آراى عباسى اسكندر بيك منشى ، تذكرهء خلاصة الاشعار تقى الدين حسينى كاشانى ، محبوب القلوب لاهيجى اشكورى ، سلافة العصر سيد على خان مدنى ، ريحانة الادب محمد على مدرس تبريزى و روضات الجنات ميرزا محمد باقر موسوى خوانسارى . ( 5 ) . رجوع كنيد به كتاب حكيم استرآباد ، مير داماد نوشته سيد على موسوى مدرس بهبهانى ص 53 - 57 .