آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
131
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
شمسيه » « 1 » و كتب حكمت و كلام حواشى نوشته است ، « 2 » از آن جمله دو حاشيه بر « شرح تجريد » نوشته است و با ملا جلال الدين دوانى معاصر بوده است . بر حواشى ملا جلال كه بر « شرح تجريد » نوشته است ، ايرادات فرموده است ، « 3 » و چون ايرادات آن جناب به سمع جلال الدين رسيد ، جلال الدين حاشيهء تازه بر شرح تجريد نوشت و ايرادات او را جواب داد ، و حاشيهء دوم خود را به حاشيهء جديد ، و حاشيه اولى را به حاشيهء قديم مسمى نمود ، و چون جواب جلال الدين به سمع آن جناب رسيد ، حاشيهء ديگر بر شرح تجريد نوشت و آن جوابها را رد فرمود ، « 4 » و چون رد آن جوابها به سمع جلال الدين رسيد ، باز حاشيهء ديگر نوشت و آن ردها را جواب فرموده ، و آن حاشيه را به « حاشيهء اجدّ » مسمى فرمود . [ 5 ] امير غياث الدين منصور الشيرازى « 5 » نخبة الحكماء و غوث العلماء الامير غياث الدين منصور الشيرازى از اكابر اهل
--> ( 1 ) . الحاشية على تحرير القواعد المنطقية فى شرح الشمسية ، الذريعة ج 6 ص 37 - 38 . علاوه بر آن سيد سند بر حواشى مير سيد شريف بر شرح شمسيه نيز حاشيه زده است . ( 2 ) . غير از حواشى شرح تجريد ديگر آثار سيد المدققين عبارتند از : حاشية الكشاف زمخشرى ، حاشية شرح مختصر الاصول ابن حاجب ، رساله در حل مغالطهء مشهور به جذر اصم ، رسالة فى اثبات الواجب و صفاته ، رسالة فى الوجود الذهنى ، رساله در علم فلاحت ، رسالهء فارسى معرفت قوس و قزح . غياث الدين منصور دربارهء آثار پدرش مير صدر الدين محمد دشتكى در رساله كشف الحقائق المحمدية نوشته است : « عادت و روش نيكويش اين بود كه در كتابهايش چيزى را جز آنچه نقطه نظر مختص خودش بود بيان نكند . آنچه را ديگران بيان داشته بودند در كتب خويش نمىآورد ، مگر آنكه اولا آن را به صاحبش نسبت دهد ، و سپس نظر خود را در آن باب بيان كند . به همين دليل اكثر تأليفاتش را تعليقه و شرح تشكيل مىداد ، زيرا در اين شيوه ، آنچه ديگران در متون و شروح خود آوردهاند ، نمىآيد . به هر حال ، هر چند كتب او كم تعدادتر و كم حجمتر از كتب ديگر علما و حكماى بزرگ بود ، ليكن نكات بكر و منحصر به فرد اين كتابها از افادات غير او بيشتر و مهمتر است ، چنان كه اين امر بر كسى كه اهل تتبع و انصاف باشد پوشيده نيست . » ( 3 ) . الحاشية القديمة على شرح القوشچى على تجريد الاعتقاد ، رجوع كنيد به الذريعة ج 6 ص 117 . ( 4 ) . الحاشية الجديدة على شرح القوشچى على تجريد الاعتقاد ، به اين دو حاشيه و سه حاشيهء دوانى بر شرح تجريد مجموعا « طبقات » اطلاق مىشود . ( 5 ) . امير غياث الدين منصور بن محمد دشتكى شيرازى متولد 866 و متوفى 948 . براى آشنايى با احوال وى رجوع كنيد به فارسنامهء ناصرى ميرزا حسن حسينى فسايى ص 938 ، روضات الجنات ج 7 ص 176 ، مجالس المؤمنين ج 2 ص 232 ، دانشمندان و سخنسرايان فارس . ركن زادهء آدميت ج 4 ص 16 .