آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)

84

مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)

تصحيح و تحقيق شد و بدايع الحكم نيز به همت ديگر برادران تنظيم شده است . « 1 » 5 . كارهاى انجام گرفته در مجموعه مصنفات حكيم مؤسس 1 - شناسايى كليه آثار آقا على مدرس در 30 عنوان . 2 - شناسايى كليهء نسخ خطى ، نسخ چاپ سنگى و چاپ حروفى اين آثار . 3 - شناسايى نسخهء اصل يا نسخ اصّح ( در فقدان نسخهء اصل ) و تعيين ارزش هر نسخه . 4 - استنساخ نسخهء اصل يا نسخهء اصّح . 5 - مقابله متن استنساخ شده با همه نسخ و مشخص كردن اختلاف نسخ . 6 - تصحيح متن ، و ذكر آن دسته از اختلاف نسخ كه مغيّر معنى است و حذف اختلاف نسخ ناشى از اغلاط نگارشى از پاورقىها .

--> ( 1 ) . از بدايع مجموعه چهار نسخهء خطى و يك چاپ سنگى در دست است : اول : نسخه اصل به خط آقا على مدرس تاريخ كتابت جمادى الاول 1307 . دوّم : نسخه شمارهء 1723 كتابخانه ملى ملك ، تاريخ كتابت 1307 . سوّم : نسخهء شمارهء 942 كتابخانهء ملى ملك ، تاريخ كتابت 1308 . چهارم : نسخهء شمارهء 2582 ، كتابخانهء ملى ملك ، تاريخ كتابت 1311 . چاپ سنگى به خط احمد هزار جريبى با تقريظ حيدر قلى خان قاجار نهاوندى و به همت شيخ احمد شيرازى ، 287 صفحه ، 1314 ه . ق . تهران . در ضمن تدوين مجموعه مصنفات ، سه تصحيح مستقل از بدايع در جريان بود كه همگى در سال 1376 به پايان رسيده بود : اوّل : آقايان سيد ابراهيم اشك شيرين و دكتر على اصغر مهدوى براساس نسخهء اصل ، در تهران . دوّم : آقاى شيخ محمد جواد ساروى براساس سه نسخهء خطى كتابخانهء ملك و چاپ سنگى ، در تبريز ( و در سلسله انتشارات دانشگاه تبريز ) . سوّم : آقاى شيخ احمد واعظى براساس چاپ سنگى ، در قم . مشخصات هر تصحيح به اطلاع مصححين ديگر رسانيده شد ، بعلاوه مشخصات چهار نسخهء خطى بدايع در اختيار مصحّح سوم قرار داده شد ( اوايل تير 76 ) ، به‌هرحال تصحيح اخير كه در ميان سه تصحيح فوق به لحاظ نسخ مورد استناد ، ضعيف‌ترين آنها بود ، زودتر از بقيه از سوى انتشارات حكمت در تهران به حليهء طبع آراسته شد ( زمستان 1376 ) . اگرچه نسخهء چاپ سنگى نسخه‌اى كم غلط و قابل اعتماد است ، اما مراجعه به چهار نسخهء ديگر طريق احتياط بود ، بعلاوه حذف سه صفحه از مقدمهء آقا على ، حذف تقريظ حيدر قلى خان نهاوندى ، و حذف يادداشتهاى مفيد صفحهء آخر چاپ سنگى ، در كنار نيافتن بخش قابل توجهى از مستندات اقوال و راه يافتن برخى كاستىها در مقدمه ، از ديگر نقائص نخستين چاپ حروفى است كه اميدوارم در چاپ بعدى اصلاح شود .