آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)

67

مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)

مىكنند ، يكى دو غزل هم ديدم « مدرس » تخلّص كرده بود . » « 1 » به‌هرحال از غزليات و رباعيات آقا على تنها هجده بيت بجا مانده است كه در جلد سوّم مجموعه مصنفات آورده‌ايم امّا تأمل در سه مدرك فوق الذكر نشان مىدهد كه اشعار و غزليات آقا على بسيار بيشتر از اينهاست . اشعارى كه در آنها على يا مدرس تخلص كرده در ميان اشعار بجامانده نيست . به‌هرحال از ديوان اشعار آقا على نيز نشانى نيافتم . ضمنا خانبابا مشار در فهرست كتابهاى چاپى خود رساله‌اى بنام « ابواب حكمت ميزانيه و اسامى هر يك از آن ابواب به زبان حكماى يونان » نوشته « آقا على بن ملا عبد الله مدرس زنوزى ( استاد الاساتيد ) » « 2 » ثبت كرده كه از اين رسالهء مختصر نيز نشانى نيافتم . 6 . آثارى كه انتسابشان به آقا على مدرس احراز نشد در فهرست‌هاى نسخ خطى ، رسائلى به آقا على نسبت داده شد كه پس از رؤيت و مطالعهء نسخ ياد شده محرز شد كه اين رسائل به خامهء آقا على مدرس نيست و انتساب ساقط است . به مهمترين اين موارد اشاره مىشود : 1 - كتاب نسخهء انسانى ، نسخهء خطى شمارهء 8031 كتابخانه آيت الله مرعشى . اين كتاب همان كتاب فلسفة الانسان نوشتهء على اكبر حائرى هزار جريبى است كه در تهران چاپ سنگى شده و نسخه‌اى از اين چاپ سنگى در كتابخانهء مجلس موجود است . 2 - رساله در حكمت ، نسخهء خطى شماره 20697 كتابخانهء آستان قدس رضوى مشهد . در معرفى اين نسخه نوشته شده : « شايد از آقا على مدرس زنوزى باشد . بايد تحقيق باشد ، آغاز : فاتحه موجود يا به ذات خود موجود است . پايان : ميزان قرآن و حديث است . داراى فاتحه و 30 مقصد و خاتمه ، 17 صفحه » . « 3 »

--> ( 1 ) . سيد احمد ديوان بيگى شيرازى ، حديقة الشعراء ، ص 483 - 482 . ( 2 ) . به گزارش مشار اين رساله همراه با منظومهء نور على شاه اصفهانى در منطق ، در سال 1270 هجرى شمسى در 31 صفحه در تهران چاپ سنگى شده است . عنوان و حجم اين رساله به هيچ‌وجه با « رساله در اينكه منطق از علوم حكميه است » سازگار نيست ، و مىبايست غير آن باشد . به‌هرحال با كمال تعجب از اين رسالهء مختصر منتشر شده در هيچيك از كتابخانه‌ها نشانى و اثرى نيافتم . ( 3 ) . رضا استادى ، كتاب هزار و پانصد نسخهء اهدايى ، صفحهء 347 شماره 1152 .