است . « چون سر از زانو بردارم [ از شدت درد و عدم تحمل آن ] بر ديوار كوبم . » « 1 » دوست نزديك آقا على ، ميرزا حسن اعتماد السلطنه در روزنامهء خاطراتش مىنويسد : « . . . شنيدم شب شنبه هفدهم آقا على حكمى به رحمت خدا رفت . ديگر شرح ملالت خود را نمىتوانم [ بدهم ] و ديگر محال است اين دوره جفت آن بزرگوار را بپروراند . خداوند ان شاء الله روانش را شاد بدارد . مسلمان و شيعهء حقيقى كه در اين زمان بود همان بود . . . » « 2 » روزنامهء اختر خبر رحلت حكيم مؤسس را چنين اعلام داشت : « صدر المتألهين آقا على مدرس زنوزى كه از اجلهء حكماى ايران زمين بود ، در شب شنبه هفدهم ذى القعده جهان فانى را بدرود گفته ، مرغ روح پاكش به كنگره خلد برين پرواز نموده است . از قرارى كه اشتهار دارد آن مرحوم مغفور علاوه بر اين‌كه در فن معقول و منقول بويژه حكمت الهى و علم كلام و منطقيات و تأويل ، قدوهء معاصرين بود ، در صفاى باطن و تهذيب سير و ارشاد نيز هدايت به سوى راه راست نموده پيوسته از زمره طالبين حق دستگيرى فرموده است . سالها بايد به راه فيض ديد * تا بزرگى آنچنان آيد پديد » « 3 » شيخ آقا بزرگ طهرانى در طبقات اعلام الشيعه نوشته است كه در تشييع عظيم پيكر پاك اين عالم ربانى شركت داشته كرارا موفق به زيارت قبر اين حكيم الهى شده است . « 4 » يكى از شاگردان حكيم مؤسس بنام ميرزا لطف على صدر الافاضل مشهور به دانش تبريزى ( 1268 - 1350 ) در رثاى استاد بزرگ خود كه بيست و دو سال از محضرش كسب فيض كرده بود دو قصيدهء سوزناك در سال 1307 به زبان عربى سروده است و مادهء تاريخ وفات آقا على را در انتهاى هردو قصيده متذكر شده است . « 5 » قصيدهء نخست در بحر رجز مسدس و شامل 39 بيت به شرح ذيل است :

--> ( 1 ) . مقدمه شرح اسرار الآيات ملاصدرا ، جلد سوم مجموعه مصنفات حكيم مؤسس . ( 2 ) . روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ص 705 . ( 3 ) . روزنامهء اختر نهم صفر 1308 هجرى قمرى ، تهران . ( 4 ) . شيخ آقا بزرگ طهرانى ، طبقات اعلام الشيعه ، القسم الرابع من الجزء الاول ، 1474 . ( 5 ) . اين دو قصيده نخستين بار در روزنامهء اختر ( 9 صفر 1308 ) همراه با خبر وفات آقا على منتشر شد . سپس عبرت نائينى ( محمّد على مصباحى ) آن را در هر دو كتاب خود همراه با ديگر اشعار صدر الافاضل دانش تبريزى به تفصيل نقل كرده است : نامهء فرهنگيان صفحهء 499 تا 501 و مدينة الادب ج 3 ص 260 . هر دو كتاب توسط كتابخانه مجلس شوراى اسلامى در سال 1377 منتشر شده است .