آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
45
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
7 . معاصران آقا على ابعاد مختلف هر شخصيتى با مطالعهء معاصران وى تبيين مىشود . فارغ از اساتيد ، شاگردان و حكيمان معاصر حكيم مؤسس مهمترين معاصران آقا على مدرس طهرانى عبارتند از ناصر الدين شاه قاجار ، ميرزا حسن خان اعتماد السلطنة ، كنت دو گوبينو ، حاج محمد كريمخان كرمانى ، بديع الملك ميرزا ، و بالاخره شيخ آقا بزرگ طهرانى . ما در دنبال به اختصار به نحوهء ارتباط و مناسبات آقا على با شخصيتهاى ياد شده اشاره مىكنيم : 1 - شاهان قاجار حيات آقا على ( 1234 - 1307 ) مصادف است با سلطنت سه شاه قاجار ، فتحعلى شاه قاجار ( سلطنت 1212 - 1250 ) ، محمد شاه قاجار ( سلطنت 1250 - 1264 ) و ناصر الدين شاه قاجار ( سلطنت 1264 - 1313 ) دوران كودكى و جوانى دوران تحصيل آقا على همزمان با سلطنت فتحعلى شاه و محمد شاه قاجار است و دوران پختگى و تدريس و استادى آقا على مصادف با عصر ناصرى است . ملا عبد الله مدرس زنوزى پدر فاضل آقا على به دعوت فتحعلى شاه قاجار از اصفهان به تهران آمد و به درخواست وى سه كتاب لمعات الهيه ، منتخب الخاقانى و انوار جليه را به فارسى تصنيف كرد و در خطبه هر سه كتاب فتحعلى شاه قاجار را ستوده است . ملا عبد الله مورد توجه و عنايت دربار قاجار بود ، و رابطهاى حسنه و نيكو با شاه قاجار داشته است . رابطهء آقا على با دربار قاجار و ناصر الدين شاه نيز حسنه بوده است ، هرچند به شدت رابطهء پدرش نبوده است . اكثر آثار آقا على فاقد خطبه و مقدّمه به شيوه مألوف است از سه كتاب و رسالهء داراى مقدمهء وى يعنى بدايع ، رسالة سبيل الرشاد فى اثبات المعاد و رسالة فى التوحيد ، تنها در مقدمهء بدايع الحكم خطبهاى بنام ناصر الدين شاه قاجار درج كرده است « 1 » ، و
--> ( 1 ) . متأسفانه اين بخش از خطبهء بدايع الحكم در نخستين چاپ حروفى آن ( تهران ، 1376 ش ) حذف شده است . براى آشنايى همه جانبه با آقا على و تكميل مجموعهء مصنفات وى بخش حذف شدهء خطبه را براساس چاپ سنگى بدايع ( تهران ، 1314 ق ، ص 3 - 5 ) در اينجا مىآوريم : « كه اعليحضرت سليمان شوكت سكندر حشمت دارا دربان ، خاقان گيتى شأن ، فرمان فرماى ممالك ايران ، شاهنشاهى كه پادشاهان جهان و سلاطين زمان از تقبيل آستان بارگاه رفعت و جلالتش پاى بر فرق فرقدان و طعنه بر بهرام و كيوان زدهاند ، -