آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
36
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
بههرحال جمع كثيرى از فضلا از حوزه فلسفى و كلامى آقا على مدرس طهرانى در طول چهل سال استفاده كردهاند . لازم به ذكر است كه برخى از ايشان در استفاده از محضر آقا على و آقا محمد رضا و ميرزا ابو الحسن جلوه مشترك بودهاند . بههرحال مشاهير شاگردان آقا على عبارتند از : 1 - ميرزا محمد باقر اصطهباناتى . وى پس از استفاده از حوزه عقلى تهران بويژه محضر آقا على براى تحصيل منقول به عتبات رفت ، و همزمان به تدريس فلسفه در حوزه سامراء و سپس نجف پرداخت . حكيم ، فقيه و اصولى بزرگ شيخ محمد حسين غروى اصفهانى صاحب منظومهء فلسفى تحفة الحكيم و نهاية الدراية فى شرح الكفاية و نيز شيخ غلامرضا يزدى از تربيت شدگان مكتب فلسفى حكيم اصطهباناتى هستند . وى در سال 1326 در جريان نهضت مشروطيت در شيراز به قتل رسيد . « 1 » 2 - حيدر قلى خان قاجار نهاوندى ، از اجلهء تلاميذ آقا على و پس از وى مدرس مدرسهء سپهسالار بوده است « 2 » و غالب كتب حكميه و رياضيه را استادانه تدريس مىكرد « 3 » و بر تقريظى كه بر آغاز چاپ سنگى بدايع الحكم ( 1314 ) نوشته است به شاگردى خود نزد حكيم مؤسس تصريح كرده است : « و من فرودين بنده آموزگار دولت فقر مذلت اقتدار حيدر قلى قاجار نهاوندى كه اين اندك بستودن از اين بهين نامه بنگاشتم چه بسيار ساليان كه از بركت صف نعال بزم انجمن حكمت گستر و معرفت پرور اين هوشور فيلسوف بس دانش و حكمت برهمى ربوده و اقتباس معرفت همى نمودهام . » « 4 » 3 - ميرزا حسن كرمانشاهى ( متوفى 1336 ) از اجلهء تلامذهء آقا على « 5 » و پس از وى
--> ( 1 ) . به نقل از استاد آشتيانى ، و نيز منوچهر صدوقى سها ، تاريخ حكما و عرفاء متأخر بر صدر المتألهين ، ص 102 ، 103 و 157 . ( 2 ) . نايب الصدر شيرازى ، طرائق الحقائق ، ج 3 ، ص 507 ، اعتماد السلطنه ، المآثر و الآثار ص 103 ؛ آشتيانى ، مقدمهء انوار جليه ص 42 ، مقدمه لمعات ص 10 ، سها ص 158 . ( 3 ) . طرائق الحقائق ، ج 3 ، ص 507 . ( 4 ) . اين تقريظ با ارزش كه در صفحهء اول چاپ سنگى بدايع درج شده متأسفانه در نخستين چاپ حروفى بدايع ( تهران ، 1376 ش ) بدون هيچ اشارهاى حذف شده است . ( 5 ) . شيخ آقا بزرگ طهرانى ، طبقات اعلام الشيعة ، ج 1 ، ص 373 .