محتوا و باطن ، او را از رعايت ناسوت ظاهر و نحو باز داشته ، لذا گاهى بعضى سهوهاى ادبى پيش آمده كه در بسيارى از مخطوطات ديگر علما و حكما نيز ديده شده ، لذا اين موارد - در حد وسع - اصلاح شد بىآنكه در پاورقى تذكر داده شود . با اين همه اذعان دارم كه متن تعليقات نيازمند ويرايش ادبى است . اما با توجه به اين‌كه مراد حكيم موسس از همين عبارات هم مشخص است ، تصرف لفظى بيش از اين را صلاح ندانستم . بجز تصرفات ناچيز ادبى ، هر كلمه‌اى كه به ضرورت سياق به متن اضافه شده با علامت [ ] مشخص شده است . 6 - متن تعليقات مورد تحقيق قرار گرفته ، مشخصات كليه آيات و روايات و اكثر آراء منقول از ديگر كتب در پاورقى ارائه شده است . بعضى آرائى كه حكيم موسس به آنها استناد كرده در زمره مخطوطات غير منتشره است لذا ذكر نشانى دقيق آنها ميسر نيست . آنچه از كتب ديگر نقل شده حتى الامكان با متن اصلى تطبيق و اصلاح شده است . 8 - دسته بندى تعليقات حكيم موسس بر اسفار تعليقات آقا على بر اسفار به چند دسته قابل تقسيم است : دسته اول : تعليقاتى كه متكفل توضيحاتى عبارتى ، اصلاحات لفظى و مانند آن هستند ، اين تعليقات غالبا بين سه كلمه تا يك سطر هستند ، و حدود يك دهم اين تعليقات را شامل مىشوند . دسته دوم : تعليقاتى كه متكفل ارائه شواهد و مؤيدات آراء صدر المتألهين از آثار ديگر حكما و آيات و روايات است . تأئيدات نقلى مأخوذ از تفسير صافى به‌ويژه در اواخر سفر نفس فراوان به چشم مىخورد . حدود يك بيستم اين تعليقات از اين قبيلند . واضح است كه شهرت و عظمت حكيم موسس ناشى از اين دو قسم تعليقات نيست . دسته سوم : تعليقات توضيحى و تحليلى . كه آقا على در مقام تقرير ، تبيين و تشريح محتوايى آراء صدر المتألهين و مبانى حكمت متعاليه است . اين دسته از تعليقات كه بخش قابل توجهى از تعليقات اسفار را تشكيل مىدهد با حواشى حكيم سبزوارى قابل مقايسه است . دسته چهارم : تعليقات انتقادى و ابتكارى . در اين دسته از تعليقات حكيم موسس در مقام تحليل انتقادى آراء صدر المتألهين ، ارائه تقريرى تازه از مبانى حكمت متعاليه و احيانا