آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)

106

مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)

بسيار نزديك است و گاه حتى در عبارت نيز يكى است . از آنجا كه اين تعليقه عليرغم حجم زيادش فاقد مقدمهء يك رساله از طرف آقا على يا شاگردان وى است ، بعلاوه در هر دو نسخهء خطى موجود آن ، از آن به تعليقه اسفار تعبير شده است ، لذا آن را از تعليقات اسفار به حساب آورديم نه از رسائل فلسفى آقا على . به لحاظ استناد فارغ از تصريح كاتبان دو نسخه آن ، به لحاظ محتوايى ترديدى در انتساب آن به حكيم موسس در معنى و حتى لفظ نيست . ما اين تعليقه مفصل را به عنوان تعليقه شماره 394 درج كرديم و با علامت اختصارى ( ع ) ياد كرده‌ايم . * نسخه سيزدهم : نسخهء خطى شماره 391 كتابخانهء آستان قدس رضوى مشهد ، تحت عنوان تعليقة الاسفار ، 12 ورق ، فاقد نام كاتب و تاريخ كتابت ، اين تعليقه همان تعليقهء شماره 394 ( طريقة الصديقين ) است كه از آن با علامت ( ق ) ياد كرده‌ايم . كه با نسخهء قبلى تفاوت‌هاى اندكى دارد كه به اختلاف‌هاى اين دو نسخه در پاورقى اين تعليقه اشاره كرده‌ايم . خط هر دو نسخه خوانا و نيكو است . * نسخه چهاردهم : در مجموعهء خطى كتابخانه امام جمعه زنجان به گزارش سيد اشكورى در كتاب دليل المخطوطات ( ج 1 ، ص 154 ) يكى از تعليقات اسفار تحت عنوان « ان النفس كل القوى » آمده است . اين تعليقه به خط خود آقا على در نسخهء اصل ( نسخه اول - ن ) آمده است . ضمنا در حاشيهء شرح الهداية الاثيرية ملا صدرا چاپ سنگى سال تهران 1313 از صفحهء 380 تا 382 نيز تعليقهء ياد شده ذكر شده است ، در آغاز آن آمده است « فى بيان ان النفس كل القوى من الحكيم المدرس آقا على المتعلق بالاسفار » ، اين تعليقهء دو صفحه‌اى را با شمارهء 1550 در تعليقات الاسفار ذكر كرده‌ايم . « 1 » * نسخه پانزدهم : اسفار چاپ حروفى 1378 هجرى قمرى در قم . در جلد هشتم اين چاپ از اسفار مجموعا سى و سه حاشيه بر اوائل سفر نفس اسفار با امضاى « م » ( آقا على مدرس ) درج شده است كه بيست و هفت حاشيه آن در نسخهء اول ( ن ) به چشم مىخورد . اما شش حاشيهء اول آن در هيچيك از نسخ خطى اسفار از جمله نسخ اصل ديده نشد . متأسفانه

--> ( 1 ) . اين تعليقه توسط دكتر على اصغر دادبه تصحيح شده و همراه با مقدمه تحليلى تحت عنوان النفس كل القوى ( رساله‌اى از آقا على حكيم ) در فصلنامه فرهنگ ، كتاب هشتم ، بهار 1370 در تهران صفحه 319 - 344 منتشر شده است .