مىكند و شكرگزارى را به آن الهام مىنمايد ، ولى گام نهادن در اين راه ، دليل رشد و كمال است ، چنانچه حضرت در اين دعا به آن اشاره مىفرمايد . دوم : س : مهم‌ترين عامل رشد و كمال انسان چيست ؟ اگر كسى بخواهد از محبت‌هاى پروردگار متعال آگاه شود ، بايد به قوانين و دستورات دينى توجه نمايد ، چون همه آنها در جهت كنترل انسان و مهار نفسش مىباشند و تا اين مطلب براى او حل نشود هرگز روى رشد و كمال و موفقيت را نخواهد ديد بنابراين ماه مبارك رمضان كه در رديف قوانين الهى است از بزرگترين عوامل كنترل و مهار نفس او مىباشد و هيچ برنامهء دينى ، به مقدار روزه گرفتن در مهار نفس مؤثر واقع نمىشود ، و حضرت مىگويد : « وَالحمدُ للَّه‌الَّذى جَعَل مِن تِلكَ السُّبُلِ شَهْرَهُ شَهْرُ رَمَضان . . . ؛ سپاس مخصوص خدائى است كه از اين راه‌هاى محبت‌هايش به بندگان ، ماه خود را كه ماه رمضانست قرار داده است » . در تست‌هاى روانشناسى دينى آمده است چه اگر كسى بخواهد با سرعت در بخش رشد و كمال حركت كند و بذر آسمانى وجودش جوانه زند ، بايد از طريق مخالفت با ميل و هواهاى نفس خود وارد شود ، چون اغلب بدبختىها و شكست‌هاى او در پيروى از هواهاى نفس است ، و اين نكته مطلب بسيار روشنى است كه به آزمودن احتياج ندارد و هر فرد مىتواند از خود و ديگران در گذشته و حال ، مثال‌هاى خوبى براى آن پيدا كند چقدر انسان‌هائى كه با پيروى از ميل و هواى نفسش ، جنايت‌هاى بزرگى را مرتكب شده و براى هميشه روسياه گرديده‌اند . در اين جا خوبست شيوه مبارزه با هواى نفس را قالب سازى كنيم . سرچشمه ميل و علاقه‌هاى انسان نفس اوست و اين علاقه‌ها مانند خواسته‌هاى كودك خردسالست ، چه اگر والدين به همه آنها تسليم شوند و كمترين مخالفتى با فرزندشان ننمايند ، در اين صورت كودك را بدآموز نموده و خود را در اسارت وى