و پس از انقلاب و تفكيك شبه قاره به دو بخش پاكستان و هندوستان ، سمت وزير فرهنگ هندوستان را يافت ، و تا به سال 1958 م / 1378 ه . ق / 1377 ش در همين سمت باقى ماند و در سن هفتاد سالگى درگذشت . * * * مولانا ابوالكلام آزاد داراى آثار و اشعار بسيارى است كه از آن جمله است تفسير قرآن كريم به زبان اردو ، و به نام « ترجمان القرآن » ، يا « البيان في مقاصد القرآن » كه تا سورهء « المؤمنون » ادامه يافته است . مولانا ابوالكلام هيچوقت از قرآن دور نشد و همواره در تفسير و تبيين مفاهيم آن مىكوشيد و با روشى نوين به فهم و درك و نشر مبانى قرآنى مىپرداخت او در آيهء شريفهء مربوط به ذوالقرنين در سورهء « كهف » ، ديدگاه تاريخى جديدى را مطرح ساخت و روشن نمود كه ذوالقرنين ، همان كوروش كبير ، شاه ايرانى است و در مورد يأجوج و مأجوج هم با نقشه‌ها و تصاوير تاريخى و باستانى ، محل آن سد را روشن نمود . استاد باستانى پاريزى در مقدمهء ترجمهء اين بخش از تفسير ابوالكلام مىنويسد : « مرحوم ابوالكلام نظر ذوالقرنين بودن كوروش را در تفسير خود بيان داشته است . اينكه نظر ابوالكلام آزاد صحيح باشد يا نه ؟ مطلبى است كه همهء مفسران با آن همرأى و همراه نيستند . ولى البته همه نيز دلائل او را بى پايه نمىشمارند و رد نمىكنند . آن روزها كه استاد علامه مرحوم طباطبائى تفسير الميزان را مرقوم مىفرمودند ، چون نسخه‌هاى كتاب ناياب بود ، طى مرقومه‌اى كه با