مقابل تحول و تطور ايستادگى كند ، يا مجراى آن را تغيير دهد ، بزرگترين زيان را نصيب خود كرده است . در مذهب على ( ع ) ، انسان داراى اراده‌اى آزاد است و همين اراده مىتواند انسان را همگام با حيات ، در راه خير به حركت درآورد . نيروى انسان ، عهده‌دار اجراى تصميم و اراده اوست . اراده و نيروى انسان ، مربوط به جمعيت يا فرد خاصى نيست ، بلكه لازمه طبيعت انسانى است . از نظر على ( ع ) كسى كه ديگران را از خود نافع‌تر بداند ، دچار خرافات است . هركسى بايد به حال خود و مردم و انسانيت ، سودمند باشد . فرمود : « هيچ‌يك از شما نگويد كه ديگرى در انجام كار خير از من اولى است كه به خدا همين‌طور خواهد بود . » ( ولا يقولن احد منكم ان احداً اولى بفعل الخير منى فيكون واللَّه كذلك ! ) براى اطلاع بيشتر ، مراجعه شود به فصل « خير هستى و تطور زندگى » در همين كتاب . شخصيت فرزند ابوطالب ، شخصيت عربى را در آفاق بزرگوارى و عظمت ، به تكاپو درآورد . در اين شخصيت محبت با كينه ، سادگى با تكلف ، جنبش با جمود ، انسانيت با سوداگرى ، صداقت با نفاق و حيات با مرگ ، در مبارزه است . در اين سرزمين ، درخت نيرنگ و ناپاكى نمىرويد . در شخصيت فرزند ابوطالب ، سياست در مذهب مصلحت توده‌هاست و هدفى جز عدالت اجتماعى و مساوات ندارد . او منافقين راحت‌طلب را چون گردبادهاى مخوف و رعد و صاعقه درهم مىپيچد . هم چنان كه علف ، حيوانى را كه در سايه خوابيده