در ديوان ابوالعلا معرّى به نام « سقطالزند » نمونه‌هايى از خلاقيّت تخيّل وجود دارد كه عقلها و دلها را به شگفتى مىافكند . مگر « رساله‌الغفران » او دليل بر ابداع و خلاقيت او نيست ؟ كه نمونه‌اى از شگفتيهاى تخيّلات بشرى است . مگر دانته ، صاحب كمدى الهى كه يكى از بزرگترين نوابغ تخيّل است ، تحت‌تأثير نيروى تخيّل او قرار نگرفته است ؟ علت اينكه تنها متنبى و معرى را در اينجا ذكر مىكنيم ، اين است كه آنها از نژاد خالص عربى هستند . متنبى ، جعفى است و اولاد جعفى از قحطانيهاى عربىالاصل يمن‌اند و معرى ، تنوخى است و تنوخيان از تيم لات قضاعى عدنانى هستند . وجود اين دو شاعر ، دليل اين است كه محيط اجتماعى در چگونگى حالات معنوى و پرورش آن مؤثر است . عرب - كه گروهى از نويسندگان عرب و بيگانه از قديم و جديد ، او را فاقد قوّهء تخيل دانسته‌اند پس از تغيير شرايط و اوضاع و احوال زندگى ، همچون ساير مردم ، داراى نيروى تخيّل خلّاقه شد به طورى كه منكرين هم سر تسليم فرود آورده ، و اعتراف كردند كه فقر فكرى و خيالى به‌دليل عنصر عربيّت نبوده بلكه زاييدهء آن محيط مادى بوده ، كه فقر معنوى را سبب گشته است . آيا اينان داستان هزار و يكشب را معجزه خيال بشرى نمىدانند ؟ البته اين داستان منشاء فارسى دارد . لكن خيال عربى ، بر آن لباسى زيبا پوشاند و حكايات و اساطيرى از بغداد و 1 ر ، 2 مصر بر آن افزود و آن را در دريايى از تخيل غرق كرد . علىبن‌ابىطالب ( ع ) نيز مظهر اين نيروى تخيل عربى است . او در آسمان تخيل پر و بال گسترده و آفاق را درنورديده است . او نيروى