بردگان برابر است ، سخن بگويند . آنها در زمانى اين شهامت را بروز دادند كه ثروت در يك طرف و فقر و بدبختى در طرف ديگر ، به مرحله نهايى خود رسيده و تجاوز و بىدادگرى حكمفرما گشته و آزادى سركوب شده بود . از جمله اين بزرگان و دانشمندان فلورنتينوس بود كه اعلان كرد نظام بردگى با طبيعت متضاد است و ديگرى ساترنينوس بود كه گفت : « طبيعت بين آزادگان و بردگان مشترك است » و همچنين اولپين بود كه گفت : « از نظر قانون طبيعى بايد همه مردم آزاد به‌دنيا بيايند و به‌موجب اين قانون براى همه ما نامى جز « انسان » هرگز نبايد باشد . » « 1 » * * * از انقلاب اسپارتاكوس و گفته‌هاى اين دانشمندان ، براى انسانيت جز تئورىها و جمله‌ها ، چيز ديگرى باقى نماند . ولى آنها نظريه‌ها و عباراتى است كه ارزش ذاتى خود را حفظ نموده است و قدرت آن را ، پانزده قرن پس از آن مبارزه سركوب شده و شكست خورده ، انقلاب كبير نشان داد و هرگونه مفهومى را خواه صريح و خواه مبهم كه به‌سوى « انديشه براى انسان » بود ، آشكار ساخت ، چنان كه خواست‌هاى عميق و درونى انسانيت را كه در كمون فلسفه‌هاى يونان و هنرهاى بزرگ آن وجود داشت ، روشن و آفتابى نمود ! .

--> ( 1 ) . به تاريخ اعلان حقوق‌الانسان ، ص 37 رجوع شود