دو تمدن يونان و روم جلوه‌گر است . و شايد آتن نخستين شهرى در جهان باشد كه در چهارچوب مفاهيم خاص خود ، به اعلان و ابزار حقوق طبيعى بشر ، پرداخت . و اين در عصر پريكلس « 1 » بود كه رسماً اعلام داشت كه مردم آتن همه آزاد و برابرند و بر همين پايه و در سايه همين اساس بود كه همه فرزندان آتن ، با قطع نظر از چگونگى تولد و پرورششان ، از حقوق عمومى بهره‌مند مىشدند و حق داشتند كه مقامات رسمى و قدرت‌ها و سازمان‌ها را در دست بگيرند و در مجالس و مجامع عمومى شركت نمايند و آزادانه افكار خود را بيان كنند . پريكلس در سخنرانى مشهور خود اين سيستم اجتماعى را چنين توصيف كرده است : « نام آن سيستم دمكراسى است و اين براى آنست كه مصلحت يك اقليت را در نظر نمىگيرد ، بلكه مصلحت و سود اكثريت افراد را در نظر مىگيرد و همه هموطنان « 2 » از نظر قانونى ، در شكايت‌ها و خصومت‌هاى فردى ، از مساوات بهره‌مند مىشوند . و از نظر رسيدن به‌مقامات و مناصب ، برترى در بين افراد فقط بسته به آن چيزيست كه با آن امتياز مىيابند و اساس امتياز ، همان استعداد و رشد است نه وابستگى به طبقه‌اى خاص و معين . . . و نبايد بين هيچ فرد و خدمتى كه مىخواهد نسبت به شهر انجام دهد تا آن روزى كه قدرت انجام اين خدمت را دارد به‌علت فقر و تنگدستى و يا كمبود مقام اجتماعى وى ، جدايى و فاصله به‌وجود آيد » « 3 » .

--> ( 1 ) . پريكلس ( selcireP ) ( 2 ) . مراد از هموطنان فقط فرزندان آتن بوده و بيگانگان و بردگان از اين موضوع مستثنى بودند ! ! م ( 3 ) . تاريخ اعلان حقوق الانسان ، تأليف نويسنده فرانسوى « البرت باييه » ، تعريف دكتر محمد مندور ، ص 24