تاريخ انسانيت انسانيت ، تاريخ ديرين ، شگفت و يگانه‌اى دارد كه درازاى آن به قدمت عمر انسان و نخستين روزهاى پيدايش زمين است و اين تطور و تحول آرام و تدريجى ، از مرحله‌اى به مرحله ديگر و از حياتى به حيات ديگر ، طول آن را به‌خوبى نشان مىدهد . * * * و آنچه موجب شگفت‌بودن آن مىشود ، افزون بر ظرفيت يك مقدمه يا يك كتاب است . و شايد روشن‌ترين مظهر و نمونه اين شگفتى ، آن است كه ما مىبينيم در دوران‌هايى از زمان ، گروهى از انسان‌ها و يا فردى از افراد ، در قله‌هايى از قلل اعتلاى انسانى - در كنار سراشيبى وحشتناك سقوط و انحطاط - به‌سر برده‌اند و بسا مىشود كسى كه به اين قله‌ها و بلندىهاى احاطه‌شده با اين انحطاطها مىنگرد ، ناگزير مىپذيرد كه تاريخ ، نظام حساب‌شده‌اى دارد كه به سوى آن مىرود ! و گرنه چگونه مىشود تمدن و بلندى يونانيان را در عصرى از اعصار اين تاريخ ، كه در ميان دوران‌هاى بسيارى از سقوطها و انحطاطهاى پىدرپى واقع شده ، تفسير و توجيه كرد ؟