در جنگ جمل ، جنگ صفين و جنگ خوارج به او بپيوندد . در صورتى كه اگر مىخواست ، كوه و دشت را از سرباز و سپاهى پرمىساخت ! علىبن ابيطالب آزادى و اصول آن را به‌خوبى شناخت و درك كرد و ادراك خود را به‌طور روشن و صريحى بيان داشت و براساس همين اصول ، بناى مستحكم اخلاق خصوصى و عمومى و روابط و پيوند انسانى مردم را با يكديگر بنيان نهاد و برپا ساخت و در اصلاحات اجتماعى ، قانونگذارى ، پيشوايى ، راهبرى ، حكومت و وعظ به لوازم و موجبات آن عمل كرد و بر احترام خود ، نسبت به حق مردم در آزادى وسيع ، هر روز گواه و دليلى تازه به‌دست داد ، ولى همه اينها در چهارچوبى بود كه خود مفهوم آزادى ، آن را ترسيم مىكند ، و آن اينكه : آزادى فردى ، هرگز نبايد بر آزادى توده و جامعه ضربه‌اى وارد سازد !